{"id":9062,"date":"2025-01-26T11:11:44","date_gmt":"2025-01-26T10:11:44","guid":{"rendered":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/?p=9062"},"modified":"2025-05-09T13:21:28","modified_gmt":"2025-05-09T11:21:28","slug":"fitoterapia-wspierajaca-zapobieganie-i-przeciwdzialanie-objawom-ubocznym-po-przebyciu-covid-19-oraz-innych-chorob-wirusowych-ukladu-oddechowego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/fitoterapia-wspierajaca-zapobieganie-i-przeciwdzialanie-objawom-ubocznym-po-przebyciu-covid-19-oraz-innych-chorob-wirusowych-ukladu-oddechowego\/","title":{"rendered":"Fitoterapia wspieraj\u0105ca zapobieganie i przeciwdzia\u0142anie objawom ubocznym po przebyciu COVID-19 oraz innych chor\u00f3b wirusowych uk\u0142adu oddechowego."},"content":{"rendered":"<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_81 ez-toc-wrap-center counter-flat ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<div class=\"ez-toc-title-container\">\n<p class=\"ez-toc-title ez-toc-toggle\" style=\"cursor:pointer\">Spis tre\u015bci<\/p>\n<span class=\"ez-toc-title-toggle\"><\/span><\/div>\n<nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"#\" data-href=\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/fitoterapia-wspierajaca-zapobieganie-i-przeciwdzialanie-objawom-ubocznym-po-przebyciu-covid-19-oraz-innych-chorob-wirusowych-ukladu-oddechowego\/#Podstawowe_informacje_o_patogenezie_i_przebiegu_klinicznym_COVID-19\" >Podstawowe informacje o patogenezie i przebiegu klinicznym COVID-19.&nbsp;<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"#\" data-href=\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/fitoterapia-wspierajaca-zapobieganie-i-przeciwdzialanie-objawom-ubocznym-po-przebyciu-covid-19-oraz-innych-chorob-wirusowych-ukladu-oddechowego\/#Objawy_i_nastepstwa_Covid-19_ze_strony_ukladu_oddechowego\" >Objawy i nast\u0119pstwa Covid-19 ze strony uk\u0142adu oddechowego&nbsp;<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"#\" data-href=\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/fitoterapia-wspierajaca-zapobieganie-i-przeciwdzialanie-objawom-ubocznym-po-przebyciu-covid-19-oraz-innych-chorob-wirusowych-ukladu-oddechowego\/#Pozaplucne_nastepstwa_infekcji\" >Pozap\u0142ucne nast\u0119pstwa infekcji&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"#\" data-href=\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/fitoterapia-wspierajaca-zapobieganie-i-przeciwdzialanie-objawom-ubocznym-po-przebyciu-covid-19-oraz-innych-chorob-wirusowych-ukladu-oddechowego\/#Objawy_zespolu_postcovidowego\" >Objawy zespo\u0142u postcovidowego&nbsp;<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"#\" data-href=\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/fitoterapia-wspierajaca-zapobieganie-i-przeciwdzialanie-objawom-ubocznym-po-przebyciu-covid-19-oraz-innych-chorob-wirusowych-ukladu-oddechowego\/#Ziola_suplementy_i_terapie_pomocne_przy_rekonwalescencji_po_przebyciu_COVID-19_oraz_innych_chorob_wirusowych_ukladu_oddechowego\" >Zio\u0142a, suplementy i terapie pomocne przy rekonwalescencji po przebyciu COVID-19 oraz innych chor\u00f3b wirusowych uk\u0142adu oddechowego&nbsp;<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-6\" href=\"#\" data-href=\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/fitoterapia-wspierajaca-zapobieganie-i-przeciwdzialanie-objawom-ubocznym-po-przebyciu-covid-19-oraz-innych-chorob-wirusowych-ukladu-oddechowego\/#Fitoterapia\" >Fitoterapia&nbsp;<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-7\" href=\"#\" data-href=\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/fitoterapia-wspierajaca-zapobieganie-i-przeciwdzialanie-objawom-ubocznym-po-przebyciu-covid-19-oraz-innych-chorob-wirusowych-ukladu-oddechowego\/#Ziola_neuroprotekcyjne_i_redukujace_objawy_tzw_%E2%80%9Emgly_mozgowej%E2%80%9D\" >Zio\u0142a neuroprotekcyjne i redukuj\u0105ce objawy tzw. \u201emg\u0142y m\u00f3zgowej\u201d:&nbsp;<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-8\" href=\"#\" data-href=\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/fitoterapia-wspierajaca-zapobieganie-i-przeciwdzialanie-objawom-ubocznym-po-przebyciu-covid-19-oraz-innych-chorob-wirusowych-ukladu-oddechowego\/#Ziola_wspomagajace_odbudowe_wlosow\" >Zio\u0142a wspomagaj\u0105ce odbudow\u0119 w\u0142os\u00f3w:&nbsp;<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-9\" href=\"#\" data-href=\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/fitoterapia-wspierajaca-zapobieganie-i-przeciwdzialanie-objawom-ubocznym-po-przebyciu-covid-19-oraz-innych-chorob-wirusowych-ukladu-oddechowego\/#Zbilansowana_dieta\" >Zbilansowana dieta&nbsp;<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-10\" href=\"#\" data-href=\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/fitoterapia-wspierajaca-zapobieganie-i-przeciwdzialanie-objawom-ubocznym-po-przebyciu-covid-19-oraz-innych-chorob-wirusowych-ukladu-oddechowego\/#Rehabilitacja_wspierajaca_powrot_do_zdrowia\" >Rehabilitacja wspieraj\u0105ca powr\u00f3t do zdrowia&nbsp;<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-11\" href=\"#\" data-href=\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/fitoterapia-wspierajaca-zapobieganie-i-przeciwdzialanie-objawom-ubocznym-po-przebyciu-covid-19-oraz-innych-chorob-wirusowych-ukladu-oddechowego\/#Bibliografia\" >Bibliografia&nbsp;<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Podstawowe_informacje_o_patogenezie_i_przebiegu_klinicznym_COVID-19\"><\/span><strong>Podstawowe informacje o patogenezie i przebiegu klinicznym COVID-19.<\/strong>&nbsp;<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; W grudniu 2019 roku odnotowano pocz\u0105tki pandemii spowodowanej wirusem nazwanym przez WHO koronawirusem zespo\u0142u ostrej  niewydolno\u015bci oddechowej 2 (SARS-CoV-2), kt\u00f3ry wywo\u0142uje chorob\u0119 COVID-19. Pandemia wywo\u0142ana przez koronawirus SARS-CoV-2&nbsp; okaza\u0142a si\u0119 najbardziej \u015bmierciono\u015bna po pandemii grypy w 1918 roku. Czynniki ryzyka zwi\u0119kszaj\u0105ce podatno\u015b\u0107 na zachorowanie to: starszy wiek, p\u0142e\u0107 m\u0119ska i palenie tytoniu. Klinicznymi czynnikami ryzyka s\u0105 natomiast choroby wsp\u00f3\u0142istniej\u0105ce, takie jak: oty\u0142o\u015b\u0107, nadci\u015bnienie t\u0119tnicze, <a href=\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/pokrzywa\/\">cukrzyca<\/a>, choroby serca i uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia, przewlek\u0142a niewydolno\u015b\u0107 nerek, choroby uk\u0142adu oddechowego. Im liczba czynnik\u00f3w ryzyka oraz zwi\u0105zanych z nimi patologii wzrasta, tym wi\u0119ksze ryzyko z\u0142ego rokowania dla pacjent\u00f3w (Mat\u0142awska I.).&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Wobec braku konkretnych lek\u00f3w na COVID-19 zaistnia\u0142a potrzeba poszukiwania metod alternatywnych. Wyniki dotychczasowych bada\u0144 naukowych zwracaj\u0105 uwag\u0119, \u017ce opr\u00f3cz fitozwi\u0105zk\u00f3w \u2013 w walce z infekcj\u0105 koronawirusem \u2013 mo\u017ce pom\u00f3c r\u00f3wnie\u017c suplementacja witamin oraz niekt\u00f3rych mikro- i makroelement\u00f3w, kt\u00f3re posiadaj\u0105 w\u0142a\u015bciwo\u015bci immunomoduluj\u0105ce, przeciwzapalne, przeciwutleniaj\u0105ce i przeciwwirusowe (Mielcarek J.).&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Objawy_i_nastepstwa_Covid-19_ze_strony_ukladu_oddechowego\"><\/span><strong>Objawy i nast\u0119pstwa Covid-19 ze strony uk\u0142adu oddechowego<\/strong>&nbsp;<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Ze wzgl\u0119du na proces wnikania wirusa SARS-CoV-2 do kom\u00f3rek pneumocyt\u00f3w typu II &nbsp;w tkance p\u0142ucnej, to w\u0142a\u015bnie objawy ze strony uk\u0142adu oddechowego s\u0105 najcz\u0119stsze &nbsp;w przebiegu choroby COVID-19. O ci\u0119\u017cko\u015bci przebiegu schorzenia decyduje nadmierna reakcja uk\u0142adu immunologicznego, kt\u00f3ra mo\u017ce wywo\u0142ywa\u0107 burz\u0119 cytokinow\u0105 &nbsp;i w konsekwencji prowadzi\u0107 do uszkodzenia tkanki p\u0142ucnej, dysfunkcji \u015br\u00f3db\u0142onka i objaw\u00f3w zaburze\u0144 krzepni\u0119cia (mikrozatorowo\u015bci p\u0142ucnej).&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Po\u015br\u00f3d najcz\u0119\u015bciej wyst\u0119puj\u0105cych objaw\u00f3w w fazie przewlek\u0142ej okre\u015blanej jako POST-COVID, wyst\u0119puj\u0105:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>zm\u0119czenie, obni\u017cenie tolerancji wysi\u0142ku,&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>r\u00f3\u017cnego rodzaju nasilenie uczucia duszno\u015bci,&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>b\u00f3le\/ ucisk\/ dyskomfort w klatce piersiowej,&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>kaszel \u2013 cz\u0119sto bardzo uporczywy, zaburzaj\u0105cy sen i odpoczynek a nawet powoduj\u0105cy wymioty i utrudniaj\u0105cy m\u00f3wienie (Adamczyk-Sowa m. i wsp., Borkowski L., Fal A. M. i wsp.).&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Pozaplucne_nastepstwa_infekcji\"><\/span><strong>Pozap\u0142ucne nast\u0119pstwa infekcji&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/strong>&nbsp;<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Nast\u0119pstwa zaburze\u0144 uk\u0142adu hemostazy<\/strong>&nbsp;<\/h3>\n\n\n\n<p><strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <\/strong>Wyst\u0119powanie nag\u0142ych zgon\u00f3w po przebyciu COVID-19 mo\u017ce by\u0107 zwi\u0105zane m.in. ze zdarzeniami zakrzepowo-zatorowymi. Nale\u017cy zatem rekomendowa\u0107 profilaktyk\u0119 przeciwzakrzepow\u0105 zgodnie z zleceniami lekarza oraz w oparciu o wyniki bada\u0144 kontrolnych z zakresu uk\u0142adu homeostazy. Do najwa\u017cniejszych zalece\u0144 dla ozdrowie\u0144c\u00f3w w warunkach domowych nale\u017cy:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>odpowiednie nawodnienie (przyjmowanie du\u017cej ilo\u015bci p\u0142yn\u00f3w),&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>mobilizowanie si\u0119 do poruszania w miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci,&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>unikanie palenia papieros\u00f3w i picia alkoholu (Borkowski L., Fal A. M. i wsp.).&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Nast\u0119pstwa kardiologiczne COVID-19&nbsp;<\/h3>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Cz\u0119sto\u015b\u0107 wyst\u0119powania powik\u0142a\u0144 sercowo-naczyniowych u os\u00f3b po przebyciu CIVID-19 wskazuje, \u017ce dotycz\u0105 one du\u017cego odsetka pacjent\u00f3w, zw\u0142aszcza w grupie podwy\u017cszonego ryzyka. Niedokrwienne uszkodzenie mi\u0119\u015bnia sercowego (zawa\u0142 mi\u0119\u015bnia sercowego) wyst\u0119puje jako powik\u0142anie u ok. 20%. W\u015br\u00f3d zaburze\u0144 kardiologicznych wyst\u0119puj\u0105 tak\u017ce: zaburzenia rytmu serca i niewydolno\u015b\u0107 serca, ostry zesp\u00f3\u0142 wie\u0144cowy i pojawienie si\u0119 problem\u00f3w z wysokim ci\u015bnieniem t\u0119tniczym. Objawy, kt\u00f3re sygnalizuj\u0105 pojawienie si\u0119 wy\u017cej wymienionych powik\u0142a\u0144 chorobowych to przede wszystkim: duszno\u015b\u0107, zadyszka wysi\u0142kowa, podwy\u017cszone st\u0119\u017cenie D-dimer\u00f3w w badaniu krwi oraz podwy\u017cszenie st\u0119\u017cenia troponin \u2013 czyli marker\u00f3w uszkodzenia mi\u0119\u015bnia sercowego (Borkowski L., Fal A. M. i wsp.).&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Nast\u0119pstwa hepatologiczne COVID-19&nbsp;<\/h3>\n\n\n\n<p><strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <\/strong>Ze wzgl\u0119du na czynniki obci\u0105\u017caj\u0105ce, jak: niekontrolowana reakcja zapalna (burza cytokinowa), powik\u0142ania zakrzepowo-zatorowe w\u0105troby, powik\u0142ania septyczne, uszkodzenie osi jelito\u2013w\u0105troba, czy te\u017c uszkodzenia polekowe wielu lek\u00f3w stosowanych w leczeniu COVID-19 (np. NLPZ, antybiotyki, remdesiwir, leki przeciwcytokinowe itd.), mo\u017ce dochodzi\u0107 do uszkodzenia w\u0105troby. Na szcz\u0119\u015bcie jest ona narz\u0105dem o wyj\u0105tkowo sprawnych mechanizmach regeneracyjnych, w zwi\u0105zku z czym odpowiednie wsparcie dietetyczne &nbsp;i suplementacja mo\u017ce przynie\u015b\u0107 do\u015b\u0107 szybk\u0105 popraw\u0119 funkcjonowania w\u0105troby (Adamczyk-Sowa M. i wsp.).&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Nast\u0119pstwa neurologiczne COVID-19&nbsp;<\/h3>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Infekcja wirusem SARS-CoV-2 mo\u017ce prowadzi\u0107 do pojawienia si\u0119 objaw\u00f3w uszkodzenia uk\u0142adu nerwowego i chor\u00f3b neurologicznych a tak\u017ce nawrotu lub zaostrzenia wcze\u015bniej ju\u017c zdiagnozowanych zaburze\u0144 i symptom\u00f3w.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Mechanizmy, w wyniku kt\u00f3rych dochodzi do uszkodzenia uk\u0142adu nerwowego:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>mo\u017ce dochodzi\u0107 do uszkodzenia kom\u00f3rek nerwowych w wyniku bezpo\u015bredniego dzia\u0142ania wirusa,&nbsp;&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>w toku reakcji zapalnej kom\u00f3rki nerwowe mog\u0105 zosta\u0107 uszkodzone przez przeciwcia\u0142a lub\/i aktywowane limfocyty,&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>w wyniku udaru niedokrwiennego lub krwotocznego,&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>przez niedotlenienie b\u0119d\u0105ce efektem uszkodzenia p\u0142uc i upo\u015bledzonej wymiany gazowej w przebiegu COVID-19.&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Do najwa\u017cniejszych powik\u0142a\u0144 neurologicznych nale\u017c\u0105:&nbsp;<\/h4>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Zaburzenia w\u0119chu i smaku, kt\u00f3re u ponad 10% chorych objawy te mog\u0105 utrzymywa\u0107 si\u0119 nawet ponad 6 miesi\u0119cy.&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>B\u00f3l g\u0142owy, zawroty g\u0142owy.&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>B\u00f3le mi\u0119\u015bniowe i stawowe.&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Zaburzenia snu.&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Mg\u0142a m\u00f3zgowa \u2013 mo\u017ce utrzymywa\u0107 si\u0119 nawet do kilku miesi\u0119cy (28-34% pacj.) (Borkowski L. i wsp.)&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Nast\u0119pstwa psychiczne COVID-19&nbsp;<\/h3>\n\n\n\n<p><strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <\/strong>W populacji chorych o ci\u0119\u017ckim przebiegu COVID-19 zaburzenia psychiczne wyst\u0119powa\u0142y u ponad 60% pacjent\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n<p><strong>Do najcz\u0119stszych z nich nale\u017c\u0105:&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Zaburzenia z przewa\u017caj\u0105c\u0105 etiologi\u0105 organiczn\u0105: majaczenie, zaburzenia pami\u0119ci, zaburzenia uwagi, chwiejno\u015b\u0107 emocjonalna.&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Zaburzenia z przewa\u017caj\u0105c\u0105 etiologi\u0105 psychologiczn\u0105 (stresow\u0105): zaburzenia l\u0119kowe, zaburzenia stresowe pourazowe.&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Mieszane: bezsenno\u015b\u0107, depresja (Adamczyk-Sowa M. i wsp.)&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Objawy_zespolu_postcovidowego\"><\/span><strong>Objawy zespo\u0142u postcovidowego<\/strong>&nbsp;<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Przebieg choroby obejmuje szerokie spektrum objaw\u00f3w o r\u00f3\u017cnej intensywno\u015bci w do\u015b\u0107 szerokim zakresie czasowym. W zespole post-COVID-19 dolegliwo\u015bci i objawy, rozwijaj\u0105ce si\u0119 w trakcie lub po przebyciu infekcji, trwaj\u0105 d\u0142u\u017cej ni\u017c 12 tygodni i nie wynikaj\u0105 z innego rozpoznania. Oko\u0142o 10% ozdrowie\u0144c\u00f3w prezentuje nast\u0119puj\u0105ce objawy: uporczywy kaszel, uporczywe zm\u0119czenie, przewlek\u0142a duszno\u015b\u0107, przyspieszona czynno\u015b\u0107 serca, zaburzenia pami\u0119ci lub koncentracji (tzw. \u201emg\u0142a m\u00f3zgowa\u201d), trudno\u015bci w zasypianiu, bezsenno\u015b\u0107, b\u00f3l g\u0142owy i staw\u00f3w, zaburzenia smaku, utrata w\u0119chu, wypadanie w\u0142os\u00f3w oraz potliwo\u015b\u0107 &nbsp;i biegunki (Borkowski L., Fal A. M. i wsp.)&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Pacjenci, u kt\u00f3rych w trakcie choroby rozwin\u0105\u0142 si\u0119 zesp\u00f3\u0142 ostrej niewydolno\u015bci oddechowej (ARDS) wykazuj\u0105 wi\u0119ksze ryzyko d\u0142ugoterminowych powik\u0142a\u0144 zdrowotnych, &nbsp;a w\u015br\u00f3d nich: zw\u0142\u00f3knieniowe uszkodzenie p\u0142uc, uszkodzenie serca, zapalenie mi\u0119\u015bnia sercowego, ryzyko epizod\u00f3w zakrzepowo-zatorowych a tak\u017ce zaburzenia zdrowia psychicznego (Piekara J.).&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Ziola_suplementy_i_terapie_pomocne_przy_rekonwalescencji_po_przebyciu_COVID-19_oraz_innych_chorob_wirusowych_ukladu_oddechowego\"><\/span><strong>Zio\u0142a, suplementy i terapie pomocne przy rekonwalescencji po przebyciu COVID-19 oraz innych chor\u00f3b wirusowych uk\u0142adu oddechowego<\/strong>&nbsp;<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Suplementacja&nbsp;<\/h3>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Wyniki dotychczasowych bada\u0144 eksperymentalnych i klinicznych sugeruj\u0105, &nbsp;\u017ce terapia polegaj\u0105ca na suplementacji witamin oraz niekt\u00f3rych mikro  i makroelement\u00f3w jest wa\u017cnym elementem w powrocie do zdrowia po przebytej infekcji.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Witaminy : <\/strong>A, C, D, E i z grupy B&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Selen<\/strong> &#8211; nale\u017cy do pierwiastk\u00f3w \u015bladowych, kt\u00f3re odgrywaj\u0105 znacz\u0105c\u0105 rol\u0119 &nbsp;w utrzymywaniu tzw. Kompetencji immunologicznej, czyli zdolno\u015bci &nbsp;<br>do rozpoznawania antygenu i w\u0142a\u015bciwej reakcji wobec niego, w spos\u00f3b nieszkodliwy dla organizmu.&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Kurkumina<\/strong> &#8211; Wykazano, \u017ce osoby, kt\u00f3re spo\u017cywa\u0142y kurkumin\u0119 mia\u0142y ni\u017cszy poziom zwi\u0105zk\u00f3w prozapalnych, takich jak bia\u0142ko C-reaktywne (CRP, ang. C-reactive protein) i interleukina 6 (IL-6). \u0179r\u00f3d\u0142em kurkuminy jest korze\u0144 ostry\u017ca d\u0142ugiego (Curcuma longa) powszechnie nazywany kurkum\u0105.&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Kwasy t\u0142uszczowe omega-3<\/strong> &#8211; znajduj\u0105 si\u0119 w t\u0142ustych rybach morskich (np. makrela, sardynka, \u0142oso\u015b), olejach ro\u015blinnych, orzechach, nasionach chia, siemieniu lnianym. Zwierz\u0119ce \u017ar\u00f3d\u0142a omega-3 zawieraj\u0105 g\u0142\u00f3wnie kwasy DHA i EPA.&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>\u03b2-glukany<\/strong> \u2013 w\u0142a\u015bciwo\u015bci immunomoduluj\u0105ce, podnosz\u0105ce odporno\u015b\u0107 poprzez aktywacj\u0119 kom\u00f3rek NK i makrofag\u00f3w przeciwbakteryjne i przeciwwirusowe (\u017ar\u00f3d\u0142a: m.in. produkty zbo\u017cowe, grzyby, dro\u017cd\u017ce, algi).&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Probiotyki <\/strong>\u2013 zmiana mikrobioty jelit, pozytywne oddzia\u0142ywanie na ich barier\u0119 \u015bluz\u00f3wkow\u0105 i immunomodulacja poprzez oddzia\u0142ywanie z uk\u0142adem immunologicznym przewodu pokarmowego (\u017ar\u00f3d\u0142a probiotyk\u00f3w: preparaty farmaceutyczne, suplementy diety a tak\u017ce produkty spo\u017cywcze, jak: jogurty, kefiry &nbsp;i napoje fermentowane) (B\u0142echa, 2022).&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Witamina D 3<\/strong> &#8211; zwi\u0119ksza odporno\u015b\u0107 i normalizuje czynno\u015b\u0107 p\u0142uc.&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Witamina C<\/strong> &#8211; znana ze swoich w\u0142a\u015bciwo\u015bci antyoksydacyjnych (oddzia\u0142uje na reaktywne formy tlenu (RFT) oraz wolne rodniki). Kwas askorbinowy jest te\u017c zwi\u0105zkiem niezb\u0119dnym do aktywowania wielu enzym\u00f3w.&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Melatonina <\/strong>&#8211; w\u0142a\u015bciwo\u015bci przeciwutleniaj\u0105ce i przeciwzapalne, poprawia jako\u015b\u0107 snu, zmniejsza niepok\u00f3j (Dymarska E. i wsp., Mat\u0142awska I.).&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Fitoterapia\"><\/span><strong>Fitoterapia<\/strong>&nbsp;<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p><strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/strong> Wyci\u0105gi ro\u015blinne oraz zwi\u0105zki naturalne (tj. zw\u0142aszcza zwi\u0105zki polifenolowe) wykazuj\u0105 udowodnion\u0105 naukowo aktywno\u015b\u0107 przeciwko licznym wirusom, r\u00f3wnie\u017c wirusowi SARS CoV-2. Wykazuj\u0105 one dzia\u0142anie wielokierunkowe, usprawniaj\u0105ce funkcjonowanie licznych tkanek i narz\u0105d\u00f3w. Dlatego opr\u00f3cz aktywno\u015bci przeciwdrobnoustrojowej, \u0142agodz\u0105 one szereg niepo\u017c\u0105danych objaw\u00f3w spowodowanych infekcj\u0105. Maj\u0105 tak\u017ce dzia\u0142anie przeciwzapalne &nbsp;i stymuluj\u0105 uk\u0142ad odporno\u015bciowy. Daje to r\u00f3wnie\u017c nadziej\u0119, \u017ce preparaty ro\u015blinne &nbsp;z powodzeniem sprawdza si\u0119 w profilaktyce oraz pomocniczo w standardowym leczeniu COVID-19 (Mat\u0142awska I., Siudem P.).&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Zio\u0142a o dzia\u0142aniu przeciwwirusowym:&nbsp;<\/h3>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Lukrecja g\u0142adka<\/strong>&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Korze\u0144 lukrecji g\u0142adkiej zawiera liczne zwi\u0105zki o r\u00f3\u017cnej budowie chemicznej, m.in. saponiny, flawonoidy, kumaryny, polisacharydy, sterole i olejek eteryczny. Od najdawniejszych czas\u00f3w lukrecja by\u0142a stosowana w celu \u0142agodzenia kaszlu, kataru oraz w b\u00f3lu gard\u0142a, astmie &nbsp;i zapaleniu oskrzeli. Dzi\u0119ki zdolno\u015bci do stymulowania sekrecji \u015bluzu w tchawicy u\u0142atwia ona odkrztuszanie. Wyniki bada\u0144 nad w\u0142a\u015bciwo\u015bciami przeciwbakteryjnymi, przeciwgrzybiczymi i przeciwwirusowymi korzenia lukrecji potwierdzaj\u0105 tradycyjne zastosowanie surowca&nbsp;&nbsp;w zaka\u017ceniach r\u00f3\u017cnego typu, r\u00f3wnie\u017c wobec patogen\u00f3w wykazuj\u0105cych wielooporno\u015b\u0107 lekow\u0105 (Antoniak K. i wsp.).&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Badania ekstrakt\u00f3w z lukrecji przeciwko koronawirusowi SARS-CoV-2 ujawni\u0142y, &nbsp;\u017ce kwasglicyryzynowy, obecny w korzeniu lukrecji, by\u0142 zdolny do hamowania replikacji wirusa (Siudem P. ).&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Bez czarny<\/strong>&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Od wiek\u00f3w czarny bez jest wykorzystywany w medycynie ludowej. Surowcem leczniczym &nbsp;s\u0105 kwiaty oraz owoce pozyskiwane ze stanu naturalnego. Kwiaty jako surowiec zielarski maj\u0105 dzia\u0142anie podnosz\u0105ce odporno\u015b\u0107, przeciwzapalne, przeciwwysi\u0119kowe, antyseptyczne &nbsp;i zapobiegaj\u0105 p\u0119kaniu naczy\u0144 krwiono\u015bnych. Odwary z kwiat\u00f3w bzu stosuje si\u0119 wewn\u0119trznie w przezi\u0119bieniach i stanach grypowych, przebiegaj\u0105cych z podwy\u017cszon\u0105 temperatur\u0105 cia\u0142a, &nbsp;w trudno\u015bciach z odkrztuszaniem, poniewa\u017c dzi\u0119ki zawarto\u015bci substancji \u015bluzowych pomagaj\u0105 rozrzedzi\u0107 zalegaj\u0105c\u0105 wydzielin\u0119. Owoce bzu dzia\u0142aj\u0105 napotnie, przeciwgor\u0105czkowo, przeciwzapalnie i s\u0142abo przeciwb\u00f3lowo. Usuwaj\u0105 z organizmu szkodliwe produkty przemiany materii i toksyny (Senderski M. E. , 2016, Siudem P.).&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Czarnuszka<\/strong>&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Najwa\u017cniejszym sk\u0142adnikiem aktywnym czarnuszki jest tymochinon, kt\u00f3ry odpowiada &nbsp;za wi\u0119kszo\u015b\u0107 jej w\u0142a\u015bciwo\u015bci prozdrowotnych. Czarnuszka wykazuje dzia\u0142anie przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe i przeciwgrzybicze. Sk\u0142adniki aktywne czarnuszki wspomagaj\u0105 prac\u0119 m\u00f3zgu i mog\u0105 by\u0107 wykorzystane w leczeniu chor\u00f3b neurodegeneracyjnych (m.in. choroba Alzheimera i Parkinsona). Wykazuje dzia\u0142anie wspieraj\u0105ce w leczeniu astmy &nbsp;<br>i innych chor\u00f3b uk\u0142adu oddechowego. Wielonasycone kwasy t\u0142uszczowe zawarte w oleju &nbsp;z czarnuszki wywieraj\u0105 korzystny wp\u0142yw na uk\u0142ad immunologiczny, zw\u0142aszcza w stanach os\u0142abienia po przebytej chorobie lub chiemio- i radioterapii (Senderski M. E., 2019).&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Ekstrakt z czarnuszki siewnej zosta\u0142 doceniony za skuteczno\u015b\u0107 w zapobieganiu replikacji koronawirusa podczas aktywnej infekcji (Siudem P. )&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Zio\u0142a o dzia\u0142aniu adaptogennym:&nbsp;<\/h3>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Korze\u0144 eleuterokoka&nbsp;<\/strong>&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Produkowane z niego preparaty pobudzaj\u0105 o\u015brodkowy uk\u0142ad nerwowy, zwi\u0119kszaj\u0105 wydolno\u015b\u0107 umys\u0142ow\u0105 i fizyczn\u0105. Podnosz\u0105 poziom odporno\u015bci&nbsp; przy przem\u0119czeniu i os\u0142abieniu organizmu, pomagaj\u0105 w zaburzeniach kr\u0105\u017cenia (B\u0142echa K., 2021).&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Korze\u0144 witanii ospa\u0142ej<\/strong>&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Ashwagandha (\u017ce\u0144-sze\u0144 indyjski lub witania ospa\u0142a) to ro\u015blina ceniona przez medycyn\u0119 naturaln\u0105 od dawna, szczeg\u00f3lnie w Indiach, gdzie stanowi istotny element Ajurwedy. &nbsp;Ashwagandha przede wszystkim ceniona jest ze wzgl\u0119du na pozytywny wp\u0142yw na og\u00f3ln\u0105 kondycj\u0119 cia\u0142a i umys\u0142u. Korze\u0144 witanii wykazuje dzia\u0142anie antystresowe oraz pobudzaj\u0105ce receptory m\u00f3zgowe, co zwi\u0105zane jest z obecno\u015bci\u0105 licznych glikowitanolid\u00f3w.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>K\u0142\u0105cze r\u00f3\u017ce\u0144ca g\u00f3rskiego<\/strong>&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Dzia\u0142a pobudzaj\u0105co g\u0142\u00f3wnie na o\u015brodkowy uk\u0142ad nerwowy. Poprawia nastr\u00f3j, gdy\u017c podnosi st\u0119\u017cenie w m\u00f3zgu beta-endorfin. Zwi\u0119ksza wydolno\u015b\u0107 fizyczn\u0105 i \u0142agodzi stres (B\u0142echa K., 2021).&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Grzyb reishi&nbsp;<\/strong>&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Szerokie spektrum aktywno\u015bci biologicznej determinowane przez triterpeny oraz betaglukany zawarte w <a href=\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/grzyb-reishi.html\">Reishi <\/a>obejmuje dzia\u0142anie przeciwnowotworowe, przeciwzapalne, antyoksydacyjne, hepatoprotekcyjne, przeciwcukrzycowe i przeciwwirusowe. Reishi jako adaptogen, pomaga r\u00f3wnie\u017c organizmowi radzi\u0107 sobie ze stresem (www.MYQU.pl.).&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"> Zio\u0142a o w\u0142a\u015bciwo\u015bciach antyoksydacyjnych i wspieraj\u0105cych uk\u0142ad&nbsp;odporno\u015bciowy:&nbsp;<\/h3>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Dzika r\u00f3\u017ca<\/strong>&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Surowcem leczniczym s\u0105 owoce dzikiej r\u00f3\u017cy pozyskiwane ze stanu naturalnego. Przetwory &nbsp;z owoc\u00f3w wzmacniaj\u0105 odporno\u015b\u0107 organizmu i hamuj\u0105 rozw\u00f3j wirus\u00f3w, dzia\u0142aj\u0105 antyoksydacyjnie. Zawieraj\u0105 witaminy (s\u0105 bogatym \u017ar\u00f3d\u0142em g\u0142\u00f3wnie witaminy C) oraz liczne makro- i mikroelementy. Chroni\u0105 uk\u0142ad krwiono\u015bny, wzmacniaj\u0105 naczynia krwiono\u015bne, pomagaj\u0105 w regulacji ci\u015bnienia t\u0119tniczego i dzia\u0142aj\u0105 przeciwzapalnie (Senderski M. E., 2019).&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Je\u017c\u00f3wka purpurowa<\/strong>&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Surowcem zielarskim jest ziele i korze\u0144 je\u017c\u00f3wki purpurowej, kt\u00f3re wykazuj\u0105 silne w\u0142a\u015bciwo\u015bci immunostymuluj\u0105ce. Je\u017c\u00f3wka purpurowa ma wiele w\u0142a\u015bciwo\u015bci prozdrowotnych: podnosi odporno\u015b\u0107 organizmu, pomaga w leczeniu przezi\u0119bienia, grypy, kaszlu, kataru i b\u00f3lu g\u0142owy. Wykazuje r\u00f3wnie\u017c dzia\u0142anie kardioprotekcyjne, dlatego polecana jest osobom w starszym wieku przy os\u0142abieniu mi\u0119\u015bnia sercowego i przep\u0142yw\u00f3w wie\u0144cowych (Senderski M. E., 2019).&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Tarczyca bajkalska\/ tarczyca bocznokwiatowa<\/strong>&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>G\u0142\u00f3wnymi sk\u0142adnikami ziela s\u0105 flawonoidy (bajkaleina, bajkalina, wogonina, skutelaryna). Istnieje wiele publikacji opisuj\u0105cych w\u0142a\u015bciwo\u015bci przeciwutleniaj\u0105ce bajkaleiny i bajkaliny. Obydwa zwi\u0105zki w postaci ekstrakt\u00f3w wodnych i alkoholowych wykazuj\u0105 zdolno\u015b\u0107 zmiatania wolnych rodnik\u00f3w. Nadziemne cz\u0119\u015bci tarczycy bocznokwiatowej s\u0105 r\u00f3wnie\u017c jednymi z najcz\u0119\u015bciej u\u017cywanych surowc\u00f3w na ameryka\u0144skim rynku zielarskim jako popularny sk\u0142adnik zio\u0142owych produkt\u00f3w uspokajaj\u0105cych (Kwiecie\u0144 I. i wsp.).&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Owoc aronii<\/strong>&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Owoce aronii s\u0105 bardzo zdrowym surowcem leczniczym zar\u00f3wno w postaci surowej, &nbsp;jak i w postaci przetwor\u00f3w. S\u0105 bogate w witaminy i zwi\u0105zki ro\u015blinne, kt\u00f3re maj\u0105 pozytywny, wielokierunkowy wp\u0142yw na nasze zdrowie. Aronia jest znakomitym antidotum na choroby cywilizacyjne, takie jak: nadci\u015bnienie, mia\u017cd\u017cyc\u0119, nowotwory i schorzenia oczu. Jest te\u017c silnym przeciwutleniaczem \u2013 dzia\u0142a wi\u0119c przeciwstarzeniowo i przeciwnowotworowo, poprawia elastyczno\u015b\u0107 naczy\u0144 krwiono\u015bnych, obni\u017ca poziom cukru we rwi (Senderski M. E., 2019).&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Li\u015b\u0107 babki lancetowatej<\/strong>&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Surowcem zielarskim jest li\u015b\u0107 babki lancetowatej. Babka lancetowata ma wiele w\u0142a\u015bciwo\u015bci leczniczych. Poprawia odporno\u015b\u0107 i zwalcza infekcje dr\u00f3g oddechowych, dzi\u0119ki obecno\u015bci \u015bluz\u00f3w u\u0142atwia odkrztuszanie, \u0142agodzi podra\u017cnienia, dzia\u0142a rozkurczaj\u0105co na oskrzela. Jest jednym z najlepszych lek\u00f3w w terapii przewlek\u0142ego, uporczywego kaszlu i podra\u017cnienia \u015bluz\u00f3wki gard\u0142a. Wykazuje dzia\u0142anie przeciwzapalne, przeciwbakteryjne, \u015bci\u0105gaj\u0105ce &nbsp;i przeciwkrwotoczne (Senderski M. E. , 2016).&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>M<strong>alwa czarna<\/strong>&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Kwiat malwy czarnej jest do\u015b\u0107 popularnym surowcem zielarskim w ogrodach. Ro\u015blina znana jest w medycynie naturalnej ze wzgl\u0119du na szerokie w\u0142a\u015bciwo\u015bci lecznicze. Malwa czarna stosowana jest g\u0142\u00f3wnie w celu z\u0142agodzenia objaw\u00f3w infekcji g\u00f3rnych dr\u00f3g oddechowych dzi\u0119ki obecno\u015bci zwi\u0105zk\u00f3w \u015bluzowych, kt\u00f3re dzia\u0142aj\u0105 os\u0142aniaj\u0105co i powlekaj\u0105co na b\u0142ony \u015bluzowe oraz lekko rozkurczaj\u0105co oskrzela (Senderski M. E., 2016).&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Ziele miodunki plamistej<\/strong>&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>W\u0142a\u015bciwo\u015bci lecznicze <a href=\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/miodunka-kwiat.html\">miodunki plamistej <\/a>zwi\u0105zane s\u0105 g\u0142\u00f3wnie z dobroczynnym dzia\u0142aniem na b\u0142ony \u015bluzowe dr\u00f3g oddechowych. W\u0142a\u015bciwo\u015bci te ziele miodunki zawdzi\u0119cza zawarto\u015bci nast\u0119puj\u0105cych sk\u0142adnik\u00f3w:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>alantoiny oraz krzemionki rozpuszczalnej, dzi\u0119ki kt\u00f3rym miodunka wp\u0142ywa korzystnie na goj\u0105ce si\u0119 tkanki p\u0142ucne i zwalcza stany zapalne,&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>saponiny i \u015bluz pochodz\u0105ce z ziela miodunki posiadaj\u0105 dzia\u0142anie wykrztu\u015bne (rozrzedzaj\u0105 wydzielin\u0119 dr\u00f3g oddechowych i u\u0142atwiaj\u0105 jej odkrztuszenie,&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>garbniki zawarte w miodunce wstrzymuj\u0105 rozw\u00f3j chorobotw\u00f3rczych drobnoustroj\u00f3w &nbsp;i \u0142agodz\u0105 stany zapalne b\u0142ony \u015bluzowej jamy ustnej oraz gard\u0142a (https:\/\/poradnikogrodniczy.pl\/miodunka-plamista.php).&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"> Zio\u0142a hepatoprotekcyjne:&nbsp;<\/h3>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Ostropest plamisty<\/strong>&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>W medycynie wykorzystywane s\u0105 owoce ostropestu. Surowiec ten bogaty jest g\u0142\u00f3wnie &nbsp;w sylimaryn\u0119, kt\u00f3ra znana jest z korzystnego wp\u0142ywu na w\u0105trob\u0119 i uk\u0142ad trawienny. Sylimaryna wykazuje dzia\u0142anie: \u017c\u00f3\u0142ciop\u0119dne, spazmolityczne, przeciwzapalne, regeneracyjne na kom\u00f3rki w\u0105trobowe, odtruwaj\u0105ce \u2013 dlatego stosowana jest przy zatruciu grzybami oraz &nbsp;w alkoholowej chorobie w\u0105troby a tak\u017ce antyoksydacyjne (Senderski M. E. , 2017).&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Mniszek lekarski<\/strong>&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Surowcami leczniczymi s\u0105 najcz\u0119\u015bciej korze\u0144 i li\u015bcie, czasem wykorzystuje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c kwiaty. Mniszek lekarski na w\u0105trob\u0119 dzia\u0142a \u017c\u00f3\u0142ciop\u0119dnie, \u017c\u00f3\u0142ciotw\u00f3rczo, zapobiega st\u0142uszczeniu, a tak\u017ce korzystnie wp\u0142ywa na jej regeneracj\u0119. Jest stosowany m.in. w rekonwalescencji po przej\u015bciu wirusowego zapalenia w\u0105troby. Surowiec zawiera antyoksydanty, kt\u00f3re zwalczaj\u0105 wolne rodniki i dzia\u0142aj\u0105 przeciwutleniaj\u0105co. Pobudza wydzielanie soku \u017co\u0142\u0105dkowego i usprawnia prac\u0119 trzustki. Wp\u0142ywa pozytywnie na procesy trawienne, dzia\u0142a rozkurczaj\u0105co, obni\u017ca poziom cukru we krwi. Zwi\u0119ksza odporno\u015b\u0107, dlatego w szczeg\u00f3lno\u015bci poleca si\u0119 sa\u0142atki z li\u015bci mniszka w czasie regeneracji organizmu po chorobie i os\u0142abieniu (Senderski M.E., 2017).&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Zio\u0142a wspomagaj\u0105ce prac\u0119 serca oraz wzmacniaj\u0105ce \u015bciany naczy\u0144 krwiono\u015bnych:&nbsp;<\/h3>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>G\u0142\u00f3g dwuszyjkowy i g\u0142\u00f3g jednoszyjkowy&nbsp;<\/strong>&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Sk\u0142adniki posiadaj\u0105ce walory zdrowotne kryj\u0105 si\u0119 przede wszystkim w kwiatach i owocach g\u0142ogu. Zwi\u0105zki flawonoidowe zawarte w kwiatach wykazuj\u0105 pozytywne dzia\u0142anie rozkurczaj\u0105ce na mi\u0119\u015bnie g\u0142adkie jelit, naczynia krwiono\u015bne, drogi moczowe oraz macic\u0119. Dzia\u0142aj\u0105 tak\u017ce pozytywnie na naczynia wie\u0144cowe, powoduj\u0105c zwi\u0119kszenie przep\u0142ywu utlenionej krwi do mi\u0119\u015bnia sercowego i sprawiaj\u0105c tym samym ulg\u0119 w b\u00f3lu i ewentualnych duszno\u015bciach. Preparaty z kwiatu i owocu g\u0142ogu s\u0105 znanymi lekami nasercowymi zw\u0142aszcza &nbsp;u os\u00f3b po przebytych chorobach zaka\u017anych oraz w starszym wieku (Senderski M. E. , 2011).&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Bor\u00f3wka czernica<\/strong>&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Surowcem zielarskim jest li\u015b\u0107 bor\u00f3wki czarnej oraz owoc zwany czarn\u0105 jagod\u0105. Bor\u00f3wka czernica wzmacnia system immunologiczny, zawiera przeciwutleniacze, kt\u00f3re pomagaj\u0105 &nbsp;w walce z wolnymi rodnikami, dzia\u0142a przeciwzapalnie, pomaga obni\u017cy\u0107 poziom cukru we krwi. Wykazuje dzia\u0142anie kardioprotekcyjne, uszczelniaj\u0105ce na \u015bciany naczy\u0144 krwiono\u015bnych oraz hamuj\u0105ce agregacj\u0119 p\u0142ytek krwi (Senderski M. E. , 2011).&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>W\u0105krotka azjatycka<\/strong>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>W\u0105krotka azjatycka to ro\u015blina pochodz\u0105ca z Chin, kt\u00f3ra ma szerokie zastosowanie &nbsp;w medycynie dzi\u0119ki substancjom czynnym oraz adaptogenom wp\u0142ywaj\u0105cym holistycznie &nbsp;na zdrowie ca\u0142ego organizmu. Dzia\u0142a pobudzaj\u0105co na uk\u0142ad immunologiczny oraz stabilizuj\u0105co na uk\u0142ad nerwowy. Badania kliniczne potwierdzaj\u0105 jej pozytywny wp\u0142yw &nbsp;na pacjent\u00f3w z niewydolno\u015bci\u0105 \u017cyln\u0105 (zmianami \u017cylakowatymi i owrzodzeniami podudzi) oraz obrz\u0119kami ko\u0144czyn dolnych (Senderski M. E., 2011).&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Ziola_neuroprotekcyjne_i_redukujace_objawy_tzw_%E2%80%9Emgly_mozgowej%E2%80%9D\"><\/span>Zio\u0142a neuroprotekcyjne i redukuj\u0105ce objawy tzw. \u201emg\u0142y m\u00f3zgowej\u201d:&nbsp;<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Mi\u0142orz\u0105b dwuklapowy (Ginkgo biloba)&nbsp;<\/strong>&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Wielokierunkowy wp\u0142yw preparat\u00f3w z ginkgo biloba na organizm cz\u0142owieka mo\u017ce by\u0107 pomocny na r\u00f3\u017cnych etapach, od zara\u017cenia wirusem wywo\u0142uj\u0105cym COVID-19 po zesp\u00f3\u0142 pokowidowy. W przypadku COVID-19 wyci\u0105gi dzia\u0142aj\u0105&nbsp; przeciwzakrzepowo, neuro-, hepato- i nefroochronnie, zmniejszaj\u0105 ryzyko astmy i innych powik\u0142a\u0144 ze strony uk\u0142adu oddechowego, dzia\u0142aj\u0105 immunomoduluj\u0105co, antyoksydacyjnie i przeciwzapalnie. Wyci\u0105g &nbsp;z li\u015bci <a href=\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/milorzab-japonski.html\">mi\u0142orz\u0119bu<\/a> EGb 761 \u00ae jest najcz\u0119\u015bciej stosowanym lekiem ro\u015blinnym w chorobach o\u015brodkowego uk\u0142adu nerwowego. Wykazuje szerokie spektrum w\u0142a\u015bciwo\u015bci neuroregulacyjnych i neuroochronnych (Mat\u0142awska I., 2022).&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Bakopa drobnolistna (Bacopa monnieri)<\/strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>W medycynie hinduskiej nazywana jest <a href=\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/brahmi.html\"><strong>brahmi<\/strong>,<\/a> na cze\u015b\u0107 jednego z g\u0142\u00f3wnych bog\u00f3w hinduizmu \u2013 Brahmy. Substancje aktywne, kt\u00f3re zawiera (saponiny triterpenowe, zwi\u0105zki steroidowe oraz alkaloidy \u2013 bramina i herpestyna) wp\u0142ywaj\u0105 na popraw\u0119 kr\u0105\u017cenia w m\u00f3zgu, usprawniaj\u0105c jego prac\u0119 oraz ograniczaj\u0105c objawy depresji. Dodatkowo dzia\u0142aj\u0105 przeciwzapalnie i przeciwbakteryjnie. Preparaty zawieraj\u0105ce ten surowiec zalecane s\u0105 zw\u0142aszcza w stanach przem\u0119czenia, wzmo\u017conego wysi\u0142ku intelektualnego, pogorszenia sprawno\u015bci umys\u0142owej, w zaburzeniach funkcji poznawczych oraz w zaburzeniach pami\u0119ci&nbsp;i koncentracji (\u015awi\u0105tek A.).&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Sopl\u00f3wka je\u017cowata<\/strong>&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Zwi\u0105zki bioaktywne wyekstrahowane z owocnik\u00f3w lub grzybni sopl\u00f3wki je\u017cowatej maj\u0105 w\u0142a\u015bciwo\u015bci m.in. przeciwutleniaj\u0105ce, przeciwcukrzycowe, przeciwnowotworowe, przeciwzapalne, przeciwdepresyjne, przeciwgrzybicze i przeciwbakteryjne. Grzyb ten wykazuje du\u017cy potencja\u0142 w chorobach neurodegradacyjnych (ch. Alzheimera) i w regeneracji nerw\u00f3w obwodowych. Dzia\u0142a na zasadzie modulacji neurologiczno-neurotropowych szlak\u00f3w metabolicznych i stan\u00f3w zapalnych. W Polsce jest to gatunek obj\u0119ty \u015bcis\u0142\u0105 ochron\u0105 w stanie naturalnym (Muszy\u0144ska B.).&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Grzyb ten pomaga tak\u017ce zachowa\u0107 w\u0142a\u015bciwy stan mikroflory bakteryjnej jelita, kt\u00f3ra odgrywa kluczow\u0105 rol\u0119 w wielu procesach organizmu, m,in. szczeg\u00f3lnie budowanie odporno\u015bci &nbsp;w okresie rekonwalescencji (www.MYQU.pl).&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Ziola_wspomagajace_odbudowe_wlosow\"><\/span>Zio\u0142a wspomagaj\u0105ce odbudow\u0119 w\u0142os\u00f3w:&nbsp;<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Skrzyp polny&nbsp;<\/strong>&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Tradycja leczenia herbatkami i wyci\u0105gami ze <a href=\"http:\/\/yberfolks.pl\/logowanie-poczta\/?a=logout\">skrzypu<\/a> jest bardzo d\u0142uga. U\u017cywali go zielarze antycznej Grecji, Rzymu, a tak\u017ce Chi\u0144czycy.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"> Pierwiastki i substancje od\u017cywcze zawarte w skrzypie polnym:&nbsp;<\/h4>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Krzem <\/strong>\u2013 wp\u0142ywa na wytrzyma\u0142o\u015b\u0107, grubo\u015b\u0107 i elastyczno\u015b\u0107 w\u0142os\u00f3w, jest niezb\u0119dny &nbsp;w procesie syntezy kolagenu i elastyny.&nbsp;&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Kolagen<\/strong> &#8211; od\u017cywia cebulki w\u0142osowe i poprawia ich struktur\u0119, pomaga utrzyma\u0107 w\u0142os w tzw. zag\u0142\u0119bieniu mieszkowym.&nbsp;&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Elastyna<\/strong> \u2013 uelastycznia w\u0142osy, nadaj\u0105c im mi\u0119kko\u015b\u0107 i zapobiegaj\u0105c ich \u0142amaniu si\u0119.&nbsp;&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Krzemionka pomaga tak\u017ce zwalcza\u0107 \u0142upie\u017c i ograniczy\u0107 przet\u0142uszczanie si\u0119 w\u0142os\u00f3w.&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>W skrzypie polnym znajdziemy tak\u017ce witaminy C i B5.&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>\u017belazo, magnez, wap\u0144, potas, cynk &#8211; pe\u0142ni\u0105 wa\u017cne funkcje w procesie budowy &nbsp;i wzrostu, uczestnicz\u0105 w powstawaniu keratyny, czyli g\u0142\u00f3wnego budulca w\u0142os\u00f3w. Ponadto cynk jest niezb\u0119dny dla prawid\u0142owej pracy gruczo\u0142\u00f3w \u0142ojowych (Rutkowska A.).&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u0141opian wi\u0119kszy <\/strong>to ro\u015blina<strong> <\/strong>tradycyjnie wykorzystywana nie tylko jako \u015brodek wspomagaj\u0105cy zdrowie, ale i jako sk\u0142adnik kosmetyk\u00f3w naturalnych w r\u00f3\u017cnych systemach medycznych.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Dzia\u0142anie korzeni \u0142opianu na w\u0142osy:&nbsp;<\/h4>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Stymulacja wzrostu \u2013 zawarto\u015b\u0107 esencjonalnych kwas\u00f3w t\u0142uszczowych, poprawia kr\u0105\u017cenie krwi w sk\u00f3rze g\u0142owy i stymuluje mieszki w\u0142osowe do wi\u0119kszej aktywno\u015bci.&nbsp;&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Zmniejszenie wypadania w\u0142os\u00f3w &#8211; wzmacniaj\u0105 cebulki w\u0142osowe i poprawiaj\u0105 stan sk\u00f3ry g\u0142owy.&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Walka z \u0142upie\u017cem i poprawa og\u00f3lnej kondycji sk\u00f3ry g\u0142owy.&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Nawil\u017cenie i od\u017cywienie &#8211; mo\u017ce by\u0107 stosowany jako od\u017cywka, kt\u00f3ra g\u0142\u0119boko nawil\u017ca w\u0142osy i sk\u00f3r\u0119 g\u0142owy, zwi\u0119ksza odporno\u015b\u0107 w\u0142os\u00f3w na uszkodzenia (ekamedica24.pl\/blog).&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Produkty pochodzenia pszczelego:&nbsp;<\/h3>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Miody&nbsp;<\/strong>&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Miody<strong> <\/strong>odmianowe pozyskiwane przez pszczo\u0142y, opr\u00f3cz w\u0142a\u015bciwo\u015bci od\u017cywczych, wykazuj\u0105 zr\u00f3\u017cnicowan\u0105 aktywno\u015b\u0107 biologiczn\u0105, co mo\u017ce by\u0107 wykorzystane w profilaktyce &nbsp;i wspomaganiu leczenia podstawowego chor\u00f3b. Zw\u0142aszcza miody ciemne, pochodz\u0105ce &nbsp;z p\u00f3\u017aniejszych miesi\u0119cy letnich (lipowy, gryczany, wrzosowy, spadziowe ze spadzi iglastej &nbsp;i nektarowo-spadziowe) wykazywa\u0142y wy\u017csz\u0105 aktywno\u015b\u0107 antybiotyczn\u0105 i enzymatyczn\u0105. Mo\u017cna zastosowa\u0107 je w celu wspomagania leczenia powik\u0142a\u0144 poinfekcyjnych dr\u00f3g oddechowych, serca i uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia, uk\u0142adu nerwowego, przewodu pokarmowego, w\u0105troby oraz nerek (Ho\u0142derna-K\u0119dzia E. i wsp.).&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Propolis (kit pszczeli) i py\u0142ek pszczeli<\/strong>&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Jest naturalnym kompleksem biologicznym wytworzonym przez pszczo\u0142y sk\u0142adaj\u0105cym si\u0119 &nbsp;z ro\u015blinnych substancji \u017cywicznych, py\u0142ku kwiatowego, wosku pszczelego, wydzieliny gruczo\u0142owej pszcz\u00f3\u0142, substancji garbnikowych i lotnych. Wyci\u0105gi z propolisu wykazuj\u0105 silne dzia\u0142anie przeciwutleniaj\u0105ce, uspokajaj\u0105ce, hepatoprotekcyjne, przeciwpr\u00f3chnicze, przeciwzapalne oraz przeciwdrobnoustrojowe i stymuluj\u0105ce uk\u0142ad odporno\u015bciowy. Wydaje si\u0119 tak\u017ce, \u017ce immunomodulacja propolisu wynika z synergistycznego dzia\u0142ania jego sk\u0142adnik\u00f3w (Dymarska E. i wsp.).&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Istniej\u0105 dowody wskazuj\u0105ce, \u017ce ekstrakt z propolisu jest skuteczny w schorzeniach gard\u0142a &nbsp;i krtani o etiologii wirusowej, m.in. z rodziny koronawirus\u00f3w.&nbsp; Istnieje synergia dzia\u0142ania propolisu oraz preparat\u00f3w ro\u015blinnych. Do leczenia infekcji g\u00f3rnych dr\u00f3g oddechowych znakomicie nadaje si\u0119 aerozol doustny zawieraj\u0105cy ekstrakt z propolisu po\u0142\u0105czony &nbsp;z surowcami zio\u0142owymi i olejkami eterycznymi (any\u017cowym, z drzewa herbacianego, eukaliptusowym, tymiankowym, sza\u0142wiowym, melisowym, go\u017adzikowym, cynamonowym) oraz destylatem z kory oczaru wirginijskiego. Innym sprawdzonym sposobem stosowania&nbsp; propolisu, jest po\u0142\u0105czenie ekstraktu z propolisu i py\u0142ku pszczelego w formie zmikronizowanej.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Py\u0142ek kwiatowy (pszczeli) odznacza si\u0119 dzia\u0142aniem adaptogennym, kt\u00f3re polega &nbsp;na zwi\u0119kszaniu odporno\u015bci przeciw niekorzystnym czynnikom fizycznym, chemicznym &nbsp;i biologicznym.&nbsp; Wykazuje on dzia\u0142anie przeciwbakteryjne, przeciwgrzybicze, przypuszczalnie r\u00f3wnie\u017c przeciwwirusowe oraz podobnie jak kit pszczeli posiada w\u0142a\u015bciwo\u015bci przeciwzapalne (B\u0142echa K., 2022).&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"> Olejki eteryczne&nbsp;<\/h3>\n\n\n\n<p><strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <\/strong>Olejki eteryczne to doskona\u0142y spos\u00f3b na profilaktyk\u0119 przeciwko chorobom wirusowym oraz naturalne surowce pomocne w rekonwalescencji po przebyciu infekcji. &nbsp;W pi\u015bmiennictwie naukowym ju\u017c z 2008 roku mo\u017cemy przeczyta\u0107, \u017ce olejki eteryczne &nbsp;z Laurus nobilis (wawrzyn szlachetny), Thuja orientalis (\u017cywotnik wschodni) oraz Juniperus oxycedrus (ja\u0142owiec kolczasty) wykazuj\u0105 silne dzia\u0142anie przeciwwirusowe w stosunku &nbsp;<br>do koronawirusa wywo\u0142uj\u0105cego SARS. Przeciwwirusowe dzia\u0142anie potwierdzono tak\u017ce dla olejku eterycznego z drewna cedru liba\u0144skiego, z drzewka herbacianego oraz rozmarynowy, lawendowy, lemongrasowy, go\u017adzikowy, eukaliptusowy oraz olejek z cynamonowca cejlo\u0144skiego. Olejki eteryczne najlepiej dzia\u0142aj\u0105 po\u0142\u0105czone ze sob\u0105, gdy\u017c zawarte w nich substancje dzia\u0142aj\u0105 wobec siebie synergistycznie (B\u0142echa K. 2020).&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Zbilansowana_dieta\"><\/span><strong>Zbilansowana dieta<\/strong>&nbsp;<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Powr\u00f3t do zdrowia po przebyciu COVID-19 obejmuje od\u017cywianie si\u0119 wysokiej jako\u015bci produktami spo\u017cywczymi. Jedn\u0105 z konsekwencji mog\u0105c\u0105 si\u0119 utrzymywa\u0107 d\u0142u\u017cszy czas s\u0105 zaburzenia smaku i w\u0119chu, co nie sprzyja apetytowi.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Zalecenia dietetyczne oraz produkty spo\u017cywcze korzystne w rekonwalescencji:&nbsp;<\/h3>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>jajka w ka\u017cdej postaci, a najlepiej w takiej, w kt\u00f3rej \u017c\u00f3\u0142tko jest jak najmniej &#8222;\u015bci\u0119te&#8221;,&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>sfermentowane produkty mleczne: kefir, jogurt, zsiad\u0142e mleko,&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>uzupe\u0142nienie niedobor\u00f3w i witamin A, E, K, a szczeg\u00f3lnie D3, kt\u00f3rej niedob\u00f3r mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107 zw\u0142aszcza u os\u00f3b, kt\u00f3re nie wychodzi\u0142y z domu przez d\u0142u\u017cszy czas,&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>kiszonki (kiszona kapusta, kiszone og\u00f3rki oraz inne kiszone warzywa dzia\u0142aj\u0105 probiotycznie),&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>pieczywo z pe\u0142nego przemia\u0142u (b\u0142onnik w nim zawarty dzia\u0142a prebiotycznie),&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>mi\u00f3d pszczeli,&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>orzechy (B\u0142echa K., 2021) .&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Rehabilitacja_wspierajaca_powrot_do_zdrowia\"><\/span><strong>Rehabilitacja wspieraj\u0105ca powr\u00f3t do zdrowia<\/strong>&nbsp;<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">\u0106wiczenia oddechowe<\/h3>\n\n\n\n<p>\u0106wiczenia oddechowe &#8211; szczeg\u00f3lnie oddychanie przeponowe i oddychanie g\u0142\u0119bokie, &nbsp;to skuteczne \u0107wiczenia wp\u0142ywaj\u0105ce na cia\u0142o i umys\u0142. Zalecane s\u0105 w prewencji wielu chor\u00f3b, szczeg\u00f3lnie uk\u0142adu oddechowego i naczyniowego. Mog\u0105 by\u0107 te\u017c wykorzystywane w walce ze stresem oraz psychosomatycznymi i fizjologicznymi stanami chorobowymi. Badania pokazuj\u0105, \u017ce \u0107wiczenie oddechowe znacznie poprawiaj\u0105 wydajno\u015b\u0107 oddechowo-kr\u0105\u017ceniow\u0105 &nbsp;i si\u0142\u0119 mi\u0119\u015bni oddechowych. Oddychanie z okre\u015blon\u0105 regularno\u015bci\u0105 i g\u0142\u0119boko\u015bci\u0105 przynosi ulg\u0119 w klinicznych objawach pacjentom wszystkich grup wiekowych cierpi\u0105cym na zaburzenia oddychania, w tym po przebytej infekcji (Majchrzycki M.).&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Kompleksowy program rehabilitacji postcovidowej powinien obejmowa\u0107 m.in.:&nbsp;<\/h3>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>kinezyterapi\u0119 ze szczeg\u00f3lnym uwzgl\u0119dnieniem treningu wytrzyma\u0142o\u015bciowego, \u0107wicze\u0144 oddechowych, \u0107wicze\u0144 efektywnego kaszlu, \u0107wicze\u0144 og\u00f3lnousprawniaj\u0105cych, \u0107wicze\u0144 na wolnym powietrzu;&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>opukiwanie i oklepywanie klatki piersiowej, drena\u017ce u\u0142o\u017ceniowe;&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>inhalacje indywidualne (solankowe &#8211; haloterapia, mineralne, lekowe) lub oko\u0142ot\u0119\u017cniowe lub nadmorskie albo subterraneoterapia;&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>terenoterapi\u0119, treningi marszowe;&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>balneoterapi\u0119 \u2013 wed\u0142ug indywidualnych wskaza\u0144, np. ok\u0142ady z pasty borowinowej;&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>masa\u017c \u2013 wed\u0142ug indywidualnych wskaza\u0144;&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>hydroterapi\u0119, fizykoterapi\u0119 \u2013 wed\u0142ug indywidualnych wskaza\u0144;&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>treningi relaksacyjne;&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>edukacj\u0119 zdrowotn\u0105 i promocj\u0119 zdrowia, w tym np. nauk\u0119 prawid\u0142owej techniki u\u017cywania inhalator\u00f3w, eliminacj\u0119 na\u0142og\u00f3w i innych czynnik\u00f3w ryzyka chor\u00f3b cywilizacyjnych, prozdrowotn\u0105 zmian\u0119 stylu \u017cycia;&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>leczenie dietetyczne \u2013 wed\u0142ug indywidualnych wskaza\u0144;&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>wspomaganie rehabilitacyjne schorze\u0144 wsp\u00f3\u0142istniej\u0105cych (https:\/\/www.gov.pl\/web\/szczepimysie\/rehabilitacja-dla-pacjentow-po-przebytej-chorobie-covid-19).&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp; Ponadto warto r\u00f3wnie\u017c uwzgl\u0119dni\u0107, \u017ce organizm najlepiej regeneruje si\u0119 w trakcie snu.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Bibliografia\"><\/span><strong>Bibliografia<\/strong>&nbsp;<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Adamczyk-Sowa M., Flisiak R., Mariusz G\u0105sior M. i wsp., <em>Kompleksowa opieka nad chorym z zespo\u0142em Post-COVID-19 (PC19). Opinie ekspert\u00f3w., <\/em>wyd: i-medica, Warszawa 2021, s. 1-70.&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Antoniak K., Dudek-Makuch M., Bylka W., <em>Lukrecja \u2013 czy tylko s\u0142odka? Zwi\u0105zki chemiczne, aktywno\u015b\u0107 biologiczna.<\/em> , Post Fitoter 2020; 21(3), s. 154-160.&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>B\u0142echa K<em>., Jak zio\u0142ami wspom\u00f3c powr\u00f3t do zdrowia po Covidzie<\/em>, 19 stycznia 2021.&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/twojezdrowie.rmf24.pl\/choroby\/medycyna-niekonwencjonalna\/news-jak-ziolami-wspomoc-powrot-do-zdrowia-po-covidzie,nId,4996569#crp_state=1\">https:\/\/twojezdrowie.rmf24.pl\/choroby\/medycyna-niekonwencjonalna\/news-jak-ziolami-wspomoc-powrot-do-zdrowia-po-covidzie,nId,4996569#crp_state=1<\/a><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>B\u0142echa K., <em>Zio\u0142olecznictwo w infekcjach wirusowych<\/em>, Post\u0119py Fitoterapii, 2022; 23(2), s. 107-119.&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>B\u0142echa K., <em>Inhalacja olejkami. Czy mo\u017ce zwalczy\u0107 wirusy?<\/em>, 24 marca 2020.&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/twojezdrowie.rmf24.pl\/choroby\/medycyna-niekonwencjonalna\/news-inhalacja-olejkami-czy-moze-zwalczyc-wirusy,nId,4400377#crp_state=1\">https:\/\/twojezdrowie.rmf24.pl\/choroby\/medycyna-niekonwencjonalna\/news-inhalacja-olejkami-czy-moze-zwalczyc-wirusy,nId,4400377#crp_state=1<\/a><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Borkowski L., Fal A. M., Filipiak K. J., Homola B., Szu\u0142drzy\u0144ski K. i wsp., <em>Charakterystyka choroby COVID-19, objawy oraz skutki zdrowotne. Rekomendacje i do\u015bwiadczenia polskich klinicyst\u00f3w. <\/em>Warszawa, 26 kwietnia 2021 r., wersja I, s. 1-40.&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Dymarska E., Grochowalska A. i wsp., <em>Naturalne modyfikatory odpowiedzi immunologicznej<\/em>, Probl Hig Epidemiol, 2016, 97(4), s. 297-307.&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Ho\u0142derna-K\u0119dzia E., K\u0119dzia B., <em>Krajowe miody odmianowe w profilaktyce i lecznictwie,<\/em> Post\u0119py Fitoterapii 2021; 22(2), s.114-124.&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Kwiecie\u0144 I., Kawka B., Ekiert H., <em>Tarczyca bocznokwiatowa (Scutellaria lateriflora) \u2013 znaczenie&nbsp;<\/em>&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><em>w medycynie tradycyjnej i pozycja we wsp\u00f3\u0142czesnej fitoterapii<\/em>, Post\u0119py&nbsp; Fitoterapii 2019; 20(1), s.49-60.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Lek 24, <em>Jak wzmocni\u0107 organizm po COVID-19?, <\/em>kwiecie\u0144 2022.&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.lek24.pl\/artykuly\/jak-wzmocnic-organizm-po-covid-19.html\">https:\/\/www.lek24.pl\/artykuly\/jak-wzmocnic-organizm-po-covid-19.html<\/a><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Mat\u0142awska I., <em>Fitoterapia w zapobieganiu, leczeniu i przeciwdzia\u0142aniu objawom ubocznym po przebyciu COVID-19<\/em>, Post\u0119py Fitoterapii, 2021; 22(4), s. 239-250.&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Mat\u0142awska I., <em>Ginkgo biloba w \u0142agodzeniu objaw\u00f3w neurologicznych po przebyciu COVID-19<\/em>, Postepy Fitoter 2022; 23(1), s. 23-32.&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Majchrzycki M., <em>\u0106wiczenia oddechowe. Spojrzenie z Zachodu i ze Wschodu<\/em>, Naturoterapia w praktyce, grudzie\u0144 2020-stycze\u0144 2021 6(22), s. 61-69.&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Mielcarek J.<em>, Fitozwi\u0105zki i substancje naturalne wspomagaj\u0105ce leczenie COVID-19, <\/em>Post\u0119py Fitoterapii, 2021; 22(1), s. 47-52.&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Muszy\u0144ska B., <em>Grzyby lecznicze w profilaktyce zdrowia cz\u0142owieka<\/em>, Forum Media Polska Sp. z o.o., Pozna\u0144 2024, s. 11-17.&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Piekara J., <em>Post-COVID-19 syndrome \u2013 objawy i post\u0119powanie przy zespole \u201epocovidowym\u201d, <\/em>2022.&nbsp;&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.doz.pl\/czytelnia\/a15750-Post-COVID-19_syndrome__objawy_i_postepowanie_przy_zespole_pocovidowym\">https:\/\/www.doz.pl\/czytelnia\/a15750-Post-COVID-19_syndrome__objawy_i_postepowanie_przy_zespole_pocovidowym<\/a><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Siudem P.<em>, Wybrane zio\u0142a w prewencji i wspomaganiu leczenia wirusowych infekcji dr\u00f3g oddechowych, <\/em>lekwpolsce.pl, 20227\/8 | Vol. 32 (374\/375), s.13-20.&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Senderski M. E., <em>Zio\u0142a dla uk\u0142adu oddechowego i oczu<\/em>, Podkowa Le\u015bna, 2016, s. 171-176, 204-205, 213-215, 217-219.&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Senderski M. E., <em>Zio\u0142a na odporno\u015b\u0107<\/em>, Podkowa Le\u015bna, 2019, s. 75-76, 115-116, 156-157, 162-163, 165, 167-169.&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Senderski M. E., <em>Zio\u0142a w leczeniu dolegliwo\u015bci serca i chor\u00f3b uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia<\/em>, Podkowa Le\u015bna, 2011, &nbsp;<br>s. 195-199, 164-165, 326-327.&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Senderski M. E., <em>Zio\u0142a w leczeniu dolegliwo\u015bci i chor\u00f3b uk\u0142adu trawiennego oraz w\u0105troby i trzustki<\/em>, Podkowa Le\u015bna, 2017, s. 190-192, 199-200.&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Rutkowska A<em>., Skrzyp polny \u2013 sprzymierzeniec pi\u0119knych w\u0142os\u00f3w, 2018.<\/em>&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.doz.pl\/czytelnia\/a13922-Skrzyp_polny_8211_sprzymierzeniec_pieknych_wlosow\">https:\/\/www.doz.pl\/czytelnia\/a13922-Skrzyp_polny_8211_sprzymierzeniec_pieknych_wlosow<\/a><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>\u015awi\u0105tek A<em>., Bacopa monnieri \u2013 dzia\u0142anie ekstraktu ro\u015blinnego eliksiru \u017cycia. Czy suplementowanie pomaga szybciej si\u0119 uczy\u0107?, <\/em>2023.&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.doz.pl\/czytelnia\/a16060-Bacopa_monnieri__dzialanie_ekstraktu_roslinnego_eliksiru_zycia._Czy_suplementowanie_pomaga_szybciej_sie_uczyc\">https:\/\/www.doz.pl\/czytelnia\/a16060-Bacopa_monnieri__dzialanie_ekstraktu_roslinnego_eliksiru_zycia._Czy_suplementowanie_pomaga_szybciej_sie_uczyc<\/a><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>www.MYQU.pl<em>, Rola grzyb\u00f3w witalnych w budowaniu odporno\u015bci, <\/em>e-book, 2024.&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"https:\/\/ekamedica24.pl\/blog\/lopian-naturalny-sekret-zdrowych-wlosow\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">https:\/\/ekamedica24.pl\/blog\/lopian-naturalny-sekret-zdrowych-wlosow<\/a>&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"https:\/\/www.gov.pl\/web\/szczepimysie\/rehabilitacja-dla-pacjentow-po-przebytej-chorobie-covid-19\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">https:\/\/www.gov.pl\/web\/szczepimysie\/rehabilitacja-dla-pacjentow-po-przebytej-chorobie-covid-19<\/a>&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>https:\/\/poradnikogrodniczy.pl\/miodunka-plamista.php&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Artyku\u0142 napisany w 100% przez cz\u0142owieka \ud83d\ude0a&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Publikacja powinna by\u0107 sk\u0142adow\u0105 rzetelnej wiedzy i d\u0142ugoletniego do\u015bwiadczenia ekspert\u00f3w w danej dziedzinie, po\u0142\u0105czonych z ludzk\u0105 kreatywno\u015bci\u0105, a nie maszynowym odtwarzaniem, mimo ca\u0142ego szacunku dla potencja\u0142u AI w niekt\u00f3rych aspektach.&nbsp;<\/p>\n\n\n<div class=\"row ppgbo_row ppgbo_product_1\">\n    \n    <div class=\"product col-4\">\n        <a class=\"product_link\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/pl\/311-177-owoc-dzikiej-rozy.html\">Dzika r\u00f3\u017ca - ca\u0142y owoc<\/a><img data-recalc-dims=\"1\" fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"product_image\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.plantago.com.pl\/9027-large_default\/1.jpg?resize=250%2C250&#038;ssl=1\"  alt=\"Dzika r\u00f3\u017ca - ca\u0142y owoc\" width=\"250\" height=\"250\" \/><h4 class=\"product_name\">Dzika r\u00f3\u017ca - ca\u0142y owoc<\/h4><div class=\"btn btn-default\">Sprawd\u017a produkt<\/div>    <\/div>\n    \n    \n    <div class=\"product col-4\">\n        <a class=\"product_link\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/pl\/365-korzen-jezowki.html\">Echinacea (Je\u017c\u00f3wka purpurowa) - korze\u0144 50g<\/a><img data-recalc-dims=\"1\" decoding=\"async\" class=\"product_image\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.plantago.com.pl\/9960-large_default\/1.jpg?resize=250%2C250&#038;ssl=1\"  alt=\"Echinacea (Je\u017c\u00f3wka purpurowa) - korze\u0144 50g\" width=\"250\" height=\"250\" \/><h4 class=\"product_name\">Echinacea (Je\u017c\u00f3wka purpurowa) - korze\u0144 50g<\/h4><div class=\"btn btn-default\">Sprawd\u017a produkt<\/div>    <\/div>\n    \n    \n    <div class=\"product col-4\">\n        <a class=\"product_link\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/pl\/295-336-mniszek-lekarski-lisc.html\">Mniszek lekarski - li\u015b\u0107<\/a><img data-recalc-dims=\"1\" decoding=\"async\" class=\"product_image\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.plantago.com.pl\/9005-large_default\/1.jpg?resize=250%2C250&#038;ssl=1\"  alt=\"Mniszek lekarski - li\u015b\u0107\" width=\"250\" height=\"250\" \/><h4 class=\"product_name\">Mniszek lekarski - li\u015b\u0107<\/h4><div class=\"btn btn-default\">Sprawd\u017a produkt<\/div>    <\/div>\n    \n    <div class=\"clear\"><\/div>\n    <div class=\"product col-4\">\n        <a class=\"product_link\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/pl\/302-169-milorzab-japonski.html\">Mi\u0142orz\u0105b japo\u0144ski (Gingko biloba)<\/a><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"product_image\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.plantago.com.pl\/9009-large_default\/1.jpg?resize=250%2C250&#038;ssl=1\"  alt=\"Mi\u0142orz\u0105b japo\u0144ski (Gingko biloba)\" width=\"250\" height=\"250\" \/><h4 class=\"product_name\">Mi\u0142orz\u0105b japo\u0144ski (Gingko biloba)<\/h4><div class=\"btn btn-default\">Sprawd\u017a produkt<\/div>    <\/div>\n    \n    \n    <div class=\"product col-4\">\n        <a class=\"product_link\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/pl\/391-czarnuszka-siewna.html\">Czarnuszka siewna - ziarno 50g<\/a><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"product_image\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.plantago.com.pl\/9179-large_default\/1.jpg?resize=250%2C250&#038;ssl=1\"  alt=\"Czarnuszka siewna - ziarno 50g\" width=\"250\" height=\"250\" \/><h4 class=\"product_name\">Czarnuszka siewna - ziarno 50g<\/h4><div class=\"btn btn-default\">Sprawd\u017a produkt<\/div>    <\/div>\n    \n    <\/div>\n<div class=\"clear\"><\/div>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Podstawowe informacje o patogenezie i przebiegu klinicznym COVID-19.&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; W grudniu 2019 roku odnotowano pocz\u0105tki pandemii spowodowanej wirusem nazwanym przez&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":18,"featured_media":9076,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":false,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2},"_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[975,11],"tags":[],"ppma_author":[1019],"class_list":["post-9062","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-artykuly","category-ziola-lecznicze"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.2 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Fitoterapia wspieraj\u0105ca zapobieganie i przeciwdzia\u0142anie objawom ubocznym po przebyciu COVID-19 oraz innych chor\u00f3b wirusowych uk\u0142adu oddechowego. - Blog zielarski<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/fitoterapia-wspierajaca-zapobieganie-i-przeciwdzialanie-objawom-ubocznym-po-przebyciu-covid-19-oraz-innych-chorob-wirusowych-ukladu-oddechowego\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Fitoterapia wspieraj\u0105ca zapobieganie i przeciwdzia\u0142anie objawom ubocznym po przebyciu COVID-19 oraz innych chor\u00f3b wirusowych uk\u0142adu oddechowego. - Blog zielarski\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Podstawowe informacje o patogenezie i przebiegu klinicznym COVID-19.&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; W grudniu 2019 roku odnotowano pocz\u0105tki pandemii spowodowanej wirusem nazwanym przez...\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/fitoterapia-wspierajaca-zapobieganie-i-przeciwdzialanie-objawom-ubocznym-po-przebyciu-covid-19-oraz-innych-chorob-wirusowych-ukladu-oddechowego\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Blog zielarski\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/magazynzdrowia\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-01-26T10:11:44+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-05-09T11:21:28+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/pexels-cdc-library-3993212-scaled.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2560\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1440\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Katarzyna Kuligowska\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Katarzyna Kuligowska\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"25 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/fitoterapia-wspierajaca-zapobieganie-i-przeciwdzialanie-objawom-ubocznym-po-przebyciu-covid-19-oraz-innych-chorob-wirusowych-ukladu-oddechowego\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/fitoterapia-wspierajaca-zapobieganie-i-przeciwdzialanie-objawom-ubocznym-po-przebyciu-covid-19-oraz-innych-chorob-wirusowych-ukladu-oddechowego\/\"},\"author\":{\"name\":\"Katarzyna Kuligowska\",\"@id\":\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/#\/schema\/person\/75d37d5dbef569c6c3909f8f9fbfaf43\"},\"headline\":\"Fitoterapia wspieraj\u0105ca zapobieganie i przeciwdzia\u0142anie objawom ubocznym po przebyciu COVID-19 oraz innych chor\u00f3b wirusowych uk\u0142adu oddechowego.\",\"datePublished\":\"2025-01-26T10:11:44+00:00\",\"dateModified\":\"2025-05-09T11:21:28+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/fitoterapia-wspierajaca-zapobieganie-i-przeciwdzialanie-objawom-ubocznym-po-przebyciu-covid-19-oraz-innych-chorob-wirusowych-ukladu-oddechowego\/\"},\"wordCount\":5497,\"commentCount\":3,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/fitoterapia-wspierajaca-zapobieganie-i-przeciwdzialanie-objawom-ubocznym-po-przebyciu-covid-19-oraz-innych-chorob-wirusowych-ukladu-oddechowego\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/i0.wp.com\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/pexels-cdc-library-3993212-scaled.jpg?fit=2560%2C1440&ssl=1\",\"articleSection\":[\"Artyku\u0142y\",\"Zio\u0142a lecznicze\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/fitoterapia-wspierajaca-zapobieganie-i-przeciwdzialanie-objawom-ubocznym-po-przebyciu-covid-19-oraz-innych-chorob-wirusowych-ukladu-oddechowego\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/fitoterapia-wspierajaca-zapobieganie-i-przeciwdzialanie-objawom-ubocznym-po-przebyciu-covid-19-oraz-innych-chorob-wirusowych-ukladu-oddechowego\/\",\"url\":\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/fitoterapia-wspierajaca-zapobieganie-i-przeciwdzialanie-objawom-ubocznym-po-przebyciu-covid-19-oraz-innych-chorob-wirusowych-ukladu-oddechowego\/\",\"name\":\"Fitoterapia wspieraj\u0105ca zapobieganie i przeciwdzia\u0142anie objawom ubocznym po przebyciu COVID-19 oraz innych chor\u00f3b wirusowych uk\u0142adu oddechowego. - Blog zielarski\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/fitoterapia-wspierajaca-zapobieganie-i-przeciwdzialanie-objawom-ubocznym-po-przebyciu-covid-19-oraz-innych-chorob-wirusowych-ukladu-oddechowego\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/fitoterapia-wspierajaca-zapobieganie-i-przeciwdzialanie-objawom-ubocznym-po-przebyciu-covid-19-oraz-innych-chorob-wirusowych-ukladu-oddechowego\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/i0.wp.com\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/pexels-cdc-library-3993212-scaled.jpg?fit=2560%2C1440&ssl=1\",\"datePublished\":\"2025-01-26T10:11:44+00:00\",\"dateModified\":\"2025-05-09T11:21:28+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/#\/schema\/person\/75d37d5dbef569c6c3909f8f9fbfaf43\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/fitoterapia-wspierajaca-zapobieganie-i-przeciwdzialanie-objawom-ubocznym-po-przebyciu-covid-19-oraz-innych-chorob-wirusowych-ukladu-oddechowego\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/fitoterapia-wspierajaca-zapobieganie-i-przeciwdzialanie-objawom-ubocznym-po-przebyciu-covid-19-oraz-innych-chorob-wirusowych-ukladu-oddechowego\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/fitoterapia-wspierajaca-zapobieganie-i-przeciwdzialanie-objawom-ubocznym-po-przebyciu-covid-19-oraz-innych-chorob-wirusowych-ukladu-oddechowego\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/i0.wp.com\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/pexels-cdc-library-3993212-scaled.jpg?fit=2560%2C1440&ssl=1\",\"contentUrl\":\"https:\/\/i0.wp.com\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/pexels-cdc-library-3993212-scaled.jpg?fit=2560%2C1440&ssl=1\",\"width\":2560,\"height\":1440,\"caption\":\"coronoavirus\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/fitoterapia-wspierajaca-zapobieganie-i-przeciwdzialanie-objawom-ubocznym-po-przebyciu-covid-19-oraz-innych-chorob-wirusowych-ukladu-oddechowego\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Fitoterapia wspieraj\u0105ca zapobieganie i przeciwdzia\u0142anie objawom ubocznym po przebyciu COVID-19 oraz innych chor\u00f3b wirusowych uk\u0142adu oddechowego.\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/\",\"name\":\"Blog zielarski\",\"description\":\"Wszystko o zio\u0142ach i surowcach zielarskich\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/#\/schema\/person\/75d37d5dbef569c6c3909f8f9fbfaf43\",\"name\":\"Katarzyna Kuligowska\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/pobrane.jpg3d7597699873b4e80d1ddcd5b7d8e27f\",\"url\":\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/pobrane.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/pobrane.jpg\",\"caption\":\"Katarzyna Kuligowska\"},\"description\":\"Z wykszta\u0142cenia mgr piel\u0119gniarstwa, specjalistka piel\u0119gniarstwa anestezjologicznego i intensywnej opieki. Absolwentka Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. dyplomowana Zielarka fitoterapeutka. Pasja- medycyna naturalna, holistyczna, anti-age, sporty zimowe, ogr\u00f3d i permakultura.\",\"url\":\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/author\/katarzyna-kuligowska\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Fitoterapia wspieraj\u0105ca zapobieganie i przeciwdzia\u0142anie objawom ubocznym po przebyciu COVID-19 oraz innych chor\u00f3b wirusowych uk\u0142adu oddechowego. - Blog zielarski","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/fitoterapia-wspierajaca-zapobieganie-i-przeciwdzialanie-objawom-ubocznym-po-przebyciu-covid-19-oraz-innych-chorob-wirusowych-ukladu-oddechowego\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Fitoterapia wspieraj\u0105ca zapobieganie i przeciwdzia\u0142anie objawom ubocznym po przebyciu COVID-19 oraz innych chor\u00f3b wirusowych uk\u0142adu oddechowego. - Blog zielarski","og_description":"Podstawowe informacje o patogenezie i przebiegu klinicznym COVID-19.&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; W grudniu 2019 roku odnotowano pocz\u0105tki pandemii spowodowanej wirusem nazwanym przez...","og_url":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/fitoterapia-wspierajaca-zapobieganie-i-przeciwdzialanie-objawom-ubocznym-po-przebyciu-covid-19-oraz-innych-chorob-wirusowych-ukladu-oddechowego\/","og_site_name":"Blog zielarski","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/magazynzdrowia\/","article_published_time":"2025-01-26T10:11:44+00:00","article_modified_time":"2025-05-09T11:21:28+00:00","og_image":[{"width":2560,"height":1440,"url":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/pexels-cdc-library-3993212-scaled.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Katarzyna Kuligowska","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Katarzyna Kuligowska","Szacowany czas czytania":"25 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/fitoterapia-wspierajaca-zapobieganie-i-przeciwdzialanie-objawom-ubocznym-po-przebyciu-covid-19-oraz-innych-chorob-wirusowych-ukladu-oddechowego\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/fitoterapia-wspierajaca-zapobieganie-i-przeciwdzialanie-objawom-ubocznym-po-przebyciu-covid-19-oraz-innych-chorob-wirusowych-ukladu-oddechowego\/"},"author":{"name":"Katarzyna Kuligowska","@id":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/#\/schema\/person\/75d37d5dbef569c6c3909f8f9fbfaf43"},"headline":"Fitoterapia wspieraj\u0105ca zapobieganie i przeciwdzia\u0142anie objawom ubocznym po przebyciu COVID-19 oraz innych chor\u00f3b wirusowych uk\u0142adu oddechowego.","datePublished":"2025-01-26T10:11:44+00:00","dateModified":"2025-05-09T11:21:28+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/fitoterapia-wspierajaca-zapobieganie-i-przeciwdzialanie-objawom-ubocznym-po-przebyciu-covid-19-oraz-innych-chorob-wirusowych-ukladu-oddechowego\/"},"wordCount":5497,"commentCount":3,"image":{"@id":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/fitoterapia-wspierajaca-zapobieganie-i-przeciwdzialanie-objawom-ubocznym-po-przebyciu-covid-19-oraz-innych-chorob-wirusowych-ukladu-oddechowego\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/pexels-cdc-library-3993212-scaled.jpg?fit=2560%2C1440&ssl=1","articleSection":["Artyku\u0142y","Zio\u0142a lecznicze"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/fitoterapia-wspierajaca-zapobieganie-i-przeciwdzialanie-objawom-ubocznym-po-przebyciu-covid-19-oraz-innych-chorob-wirusowych-ukladu-oddechowego\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/fitoterapia-wspierajaca-zapobieganie-i-przeciwdzialanie-objawom-ubocznym-po-przebyciu-covid-19-oraz-innych-chorob-wirusowych-ukladu-oddechowego\/","url":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/fitoterapia-wspierajaca-zapobieganie-i-przeciwdzialanie-objawom-ubocznym-po-przebyciu-covid-19-oraz-innych-chorob-wirusowych-ukladu-oddechowego\/","name":"Fitoterapia wspieraj\u0105ca zapobieganie i przeciwdzia\u0142anie objawom ubocznym po przebyciu COVID-19 oraz innych chor\u00f3b wirusowych uk\u0142adu oddechowego. - Blog zielarski","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/fitoterapia-wspierajaca-zapobieganie-i-przeciwdzialanie-objawom-ubocznym-po-przebyciu-covid-19-oraz-innych-chorob-wirusowych-ukladu-oddechowego\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/fitoterapia-wspierajaca-zapobieganie-i-przeciwdzialanie-objawom-ubocznym-po-przebyciu-covid-19-oraz-innych-chorob-wirusowych-ukladu-oddechowego\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/pexels-cdc-library-3993212-scaled.jpg?fit=2560%2C1440&ssl=1","datePublished":"2025-01-26T10:11:44+00:00","dateModified":"2025-05-09T11:21:28+00:00","author":{"@id":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/#\/schema\/person\/75d37d5dbef569c6c3909f8f9fbfaf43"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/fitoterapia-wspierajaca-zapobieganie-i-przeciwdzialanie-objawom-ubocznym-po-przebyciu-covid-19-oraz-innych-chorob-wirusowych-ukladu-oddechowego\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/fitoterapia-wspierajaca-zapobieganie-i-przeciwdzialanie-objawom-ubocznym-po-przebyciu-covid-19-oraz-innych-chorob-wirusowych-ukladu-oddechowego\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/fitoterapia-wspierajaca-zapobieganie-i-przeciwdzialanie-objawom-ubocznym-po-przebyciu-covid-19-oraz-innych-chorob-wirusowych-ukladu-oddechowego\/#primaryimage","url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/pexels-cdc-library-3993212-scaled.jpg?fit=2560%2C1440&ssl=1","contentUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/pexels-cdc-library-3993212-scaled.jpg?fit=2560%2C1440&ssl=1","width":2560,"height":1440,"caption":"coronoavirus"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/fitoterapia-wspierajaca-zapobieganie-i-przeciwdzialanie-objawom-ubocznym-po-przebyciu-covid-19-oraz-innych-chorob-wirusowych-ukladu-oddechowego\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Fitoterapia wspieraj\u0105ca zapobieganie i przeciwdzia\u0142anie objawom ubocznym po przebyciu COVID-19 oraz innych chor\u00f3b wirusowych uk\u0142adu oddechowego."}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/#website","url":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/","name":"Blog zielarski","description":"Wszystko o zio\u0142ach i surowcach zielarskich","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/#\/schema\/person\/75d37d5dbef569c6c3909f8f9fbfaf43","name":"Katarzyna Kuligowska","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/pobrane.jpg3d7597699873b4e80d1ddcd5b7d8e27f","url":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/pobrane.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/pobrane.jpg","caption":"Katarzyna Kuligowska"},"description":"Z wykszta\u0142cenia mgr piel\u0119gniarstwa, specjalistka piel\u0119gniarstwa anestezjologicznego i intensywnej opieki. Absolwentka Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. dyplomowana Zielarka fitoterapeutka. Pasja- medycyna naturalna, holistyczna, anti-age, sporty zimowe, ogr\u00f3d i permakultura.","url":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/author\/katarzyna-kuligowska\/"}]}},"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/pexels-cdc-library-3993212-scaled.jpg?fit=2560%2C1440&ssl=1","jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/pgK3hm-2ma","jetpack-related-posts":[{"id":2021,"url":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/czystek-szary\/","url_meta":{"origin":9062,"position":0},"title":"Czystek szary (cistus incanus) &#8211; jakie ma w\u0142a\u015bciwo\u015bci przeciwzapalne?","author":"Bogdan \u0141ukaszewicz","date":"2020-07-03","format":false,"excerpt":"Rodzina:\u00a0CistaceaeRodzaj:\u00a0CistusGatunek:\u00a0Cistus incanus L.Inne nazwy:\u00a0Czystek\u00a0siwy Czystek szary\u00a0to g\u0119sto krzewi\u0105ca si\u0119 ro\u015blina, kt\u00f3ra naturalnie ro\u015bnie w po\u0142udniowej Europie, a tak\u017ce w Azji Mniejszej. Jego proste p\u0119dy s\u0105 poro\u015bni\u0119te przez pomarszczone listki, a mi\u0119dzy marcem a czerwcem obsypuj\u0105 si\u0119 tak\u017ce r\u00f3\u017cowymi, drobnymi kwiatami. Czystek nie jest specjalnie wybredny, gdy chodzi o warunki naturalne:\u2026","rel":"","context":"W \u201eArtyku\u0142y&quot;","block_context":{"text":"Artyku\u0142y","link":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/category\/artykuly\/"},"img":{"alt_text":"Czystek szary","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/Czystek-szary.jpg?fit=1000%2C800&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/Czystek-szary.jpg?fit=1000%2C800&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/Czystek-szary.jpg?fit=1000%2C800&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/Czystek-szary.jpg?fit=1000%2C800&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":1557,"url":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/jezowka-purpurowa\/","url_meta":{"origin":9062,"position":1},"title":"Je\u017c\u00f3wka purpurowa &#8211; jakie korzy\u015bci zdrowotne oferuje?","author":"Bogdan \u0141ukaszewicz","date":"2020-06-29","format":false,"excerpt":"Rodzina:\u00a0astrowate - AsteraceaeRodzaj:\u00a0je\u017c\u00f3wkaGatunek:\u00a0je\u017c\u00f3wka purpurowaSynonimy:\u00a0Echinacea purpurea, Brauneria purpurea, Rudbeckia purpureaInne nazwy:\u00a0rotacznica, czes\u0142ota, Echinacea\u00a0jest 3-4-letni\u0105 bylin\u0105 o jajowato-lancetowatych li\u015bciach z z\u0105bkowanymibrzegami. Dorasta do 1 metra wysoko\u015bci,a jej kwiaty j\u0119zyczkowe o czerwonej, r\u00f3\u017cowej b\u0105d\u017a\u00a0fioletowej barwie si\u0119gaj\u0105 6-9 cm (kwiaty \u015brodkowe s\u0105 koloru brunatnego, czy te\u017c\u00a0czerwonobrunatnego). Naturalnie wyst\u0119puje w Ameryce P\u0142n, za\u015b uprawiana w\u2026","rel":"","context":"W \u201eArtyku\u0142y&quot;","block_context":{"text":"Artyku\u0142y","link":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/category\/artykuly\/"},"img":{"alt_text":"jezowka purpurowa","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/jezowka-purpurowa.jpg?fit=650%2C867&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/jezowka-purpurowa.jpg?fit=650%2C867&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/jezowka-purpurowa.jpg?fit=650%2C867&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":3247,"url":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/ziola-na-covid-19\/","url_meta":{"origin":9062,"position":2},"title":"Zio\u0142a o potencjale leczniczym i wzmacniaj\u0105cym odporno\u015b\u0107 stosowane przy SARS -CoV- 2 wywo\u0142uj\u0105cym COVID -19*","author":"Bogdan \u0141ukaszewicz","date":"2021-12-18","format":false,"excerpt":"Zio\u0142a o potencjale leczniczym i wzmacniaj\u0105cym odporno\u015b\u0107 stosowane przy SARS\u00a0-CoV-\u00a02\u00a0wywo\u0142uj\u0105cym\u00a0COVID\u00a0-19 * *Informacje zawarte w artykule, zosta\u0142y opisane na podstawie doniesie\u0144 z podanych w bibliografii \u017ar\u00f3de\u0142 i nie zast\u0105pi\u0105 one porady lekarza i\/lub farmaceuty. Artyku\u0142 ma rol\u0119 wy\u0142\u0105cznie informacyjn\u0105. W obliczu zaostrzenia pandemii koronawirusa na ca\u0142ym \u015bwiecie, prowadzone s\u0105 badania naukowe\u2026","rel":"","context":"W \u201eArtyku\u0142y&quot;","block_context":{"text":"Artyku\u0142y","link":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/category\/artykuly\/"},"img":{"alt_text":"virus g154cda0b4 1280","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/virus-g154cda0b4_1280.jpg?resize=350%2C200&ssl=1","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/virus-g154cda0b4_1280.jpg?resize=350%2C200&ssl=1 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/virus-g154cda0b4_1280.jpg?resize=525%2C300&ssl=1 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/virus-g154cda0b4_1280.jpg?resize=700%2C400&ssl=1 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/12\/virus-g154cda0b4_1280.jpg?resize=1050%2C600&ssl=1 3x"},"classes":[]},{"id":2299,"url":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/kozieradka-pospolita\/","url_meta":{"origin":9062,"position":3},"title":"Kozieradka pospolita (Trigonella foenum-graecum) &#8211; jakie s\u0105 jej w\u0142a\u015bciwo\u015bci lecznicze?","author":"Bogdan \u0141ukaszewicz","date":"2020-07-10","format":false,"excerpt":"Kozieradka pospolita Rodzina: Fabaceae Rodzaj: Trigonella Gatunek: Trigonella foenumgraecum Synonimy: Kozieradka lekarska Inne nazwy: koniczyna grecka, fenegryka, greckie siano, kozioro\u017anik, bo\u017ca trawka, Fenugreek. Surowiec: ziarno Zwi\u0105zki aktywne w kozieradce: Ziarno zawiera: saponiny sterydowe (diosgenina - 0,3%, tigogenina, yamogenin, gitogenina); flawonoidy (witeksyna, wicenina, izowiteksyna, luteolina, orientyna, kwercetyna); kumaryny; olejek eteryczny; fosfolipidy\u2026","rel":"","context":"W \u201eArtyku\u0142y&quot;","block_context":{"text":"Artyku\u0142y","link":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/category\/artykuly\/"},"img":{"alt_text":"kozieradka","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/kozieradka.jpg?fit=500%2C334&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":2384,"url":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/lisc-czarnej-porzeczki\/","url_meta":{"origin":9062,"position":4},"title":"Li\u015b\u0107 czarnej porzeczki (folium ribis nigri) &#8211; jakie korzy\u015bci zdrowotne przynosi?","author":"Bogdan \u0141ukaszewicz","date":"2020-07-13","format":false,"excerpt":"Li\u015bcie czarnej porzeczki Li\u015b\u0107 czarnej porzeczki\u00a0(Folium Ribis nigri)\u00a0\u00a0surowiec wykazuje szerokie spektrum dzia\u0142ania. Bezpieczny, stosowany r\u00f3wnie\u017c u niemowl\u0105t i dzieci. Fitoncydy zawarte w li\u015bciach czarnej porzeczki posiadaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c w\u0142a\u015bciwo\u015bci fungistatyczne i grzybob\u00f3jcze, niekt\u00f3re hamuj\u0105 rozw\u00f3j wirus\u00f3w lub uszkadzaj\u0105 struktur\u0119 wirus\u00f3w. Sk\u0142adniki aktywne w li\u015bciu czarnej porzeczki: olejek eteryczny, fitoncydy, wit. C\u2026","rel":"","context":"W \u201eArtyku\u0142y&quot;","block_context":{"text":"Artyku\u0142y","link":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/category\/artykuly\/"},"img":{"alt_text":"porzeczka lisc","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/porzeczka-lisc.jpg?fit=1000%2C667&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/porzeczka-lisc.jpg?fit=1000%2C667&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/porzeczka-lisc.jpg?fit=1000%2C667&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/porzeczka-lisc.jpg?fit=1000%2C667&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":2073,"url":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/eukaliptus\/","url_meta":{"origin":9062,"position":5},"title":"Eukaliptus &#8211; jakie ma w\u0142a\u015bciwo\u015bci odka\u017caj\u0105ce?","author":"Bogdan \u0141ukaszewicz","date":"2020-07-06","format":false,"excerpt":"Li\u015bcie eukaliptusa Rodzina: mirtowatych \u2013 MyrtaceaeRodzaj: EucalyptusGatunek: EucalyptusSynonimy: Eucalypton, Symphyomyrtus Schauer Przetwory z eukaliptusa by\u0142y stosowane w infekcjach uk\u0142adu pokarmowego i oddechowego,a tak\u017ce w infekcjach sk\u00f3rnych zanim jeszcze pojawi\u0142y si\u0119 antybiotyki. Poza tym sprawdza\u0142 si\u0119 te\u017c bardzo dobrze na frontach wojennych jako \u015brodek wspomagaj\u0105cy gojenie si\u0119 ran. G\u0142owne zastosowania eukaliptusa:\u2026","rel":"","context":"W \u201eArtyku\u0142y&quot;","block_context":{"text":"Artyku\u0142y","link":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/category\/artykuly\/"},"img":{"alt_text":"Eucalyptus","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/Eucalyptus.jpeg?fit=1200%2C1199&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/Eucalyptus.jpeg?fit=1200%2C1199&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/Eucalyptus.jpeg?fit=1200%2C1199&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/Eucalyptus.jpeg?fit=1200%2C1199&ssl=1&resize=700%2C400 2x, https:\/\/i0.wp.com\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/Eucalyptus.jpeg?fit=1200%2C1199&ssl=1&resize=1050%2C600 3x"},"classes":[]}],"jetpack_likes_enabled":true,"jetpack_sharing_enabled":true,"authors":[{"term_id":1019,"user_id":18,"is_guest":0,"slug":"katarzyna-kuligowska","display_name":"Katarzyna Kuligowska","avatar_url":{"url":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/pobrane.jpg","url2x":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/pobrane.jpg"},"1":"","2":"","3":"","4":"","5":"","6":"","7":"","8":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9062","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/18"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9062"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9062\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9205,"href":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9062\/revisions\/9205"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9076"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9062"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9062"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9062"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=9062"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}