{"id":9486,"date":"2026-02-03T13:43:14","date_gmt":"2026-02-03T12:43:14","guid":{"rendered":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/?p=9486"},"modified":"2026-02-03T14:48:07","modified_gmt":"2026-02-03T13:48:07","slug":"reumatoidalne-zapalenie-stawow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/reumatoidalne-zapalenie-stawow\/","title":{"rendered":"Wsp\u00f3\u0142czesna fitoterapia, dieta oraz suplementacja w profilaktyce i leczeniu reumatoidalnego zapalenia staw\u00f3w (RZS)"},"content":{"rendered":"<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_81 ez-toc-wrap-center counter-flat ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<div class=\"ez-toc-title-container\">\n<p class=\"ez-toc-title ez-toc-toggle\" style=\"cursor:pointer\">Spis tre\u015bci<\/p>\n<span class=\"ez-toc-title-toggle\"><\/span><\/div>\n<nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"#\" data-href=\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/reumatoidalne-zapalenie-stawow\/#RZS_reumatoidalne_zapalenie_stawow_%E2%80%93_objawy_przyczyny_i_diagnostyka\" >RZS (reumatoidalne zapalenie staw\u00f3w) \u2013 objawy, przyczyny i diagnostyka<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"#\" data-href=\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/reumatoidalne-zapalenie-stawow\/#_Leczenie_RZS\" >&nbsp;&nbsp;Leczenie RZS:<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"#\" data-href=\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/reumatoidalne-zapalenie-stawow\/#Ziola_i_substancje_pochodzenia_roslinnego_wspomagajace_terapie_RZS\" >Zio\u0142a i substancje pochodzenia ro\u015blinnego wspomagaj\u0105ce terapi\u0119 RZS<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"#\" data-href=\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/reumatoidalne-zapalenie-stawow\/#Wplyw_diety_i_suplementacji_na_zdrowie_stawow\" >Wp\u0142yw diety i suplementacji na zdrowie staw\u00f3w<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"#\" data-href=\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/reumatoidalne-zapalenie-stawow\/#Mieszanki_ziolowe_wspomagajace_terapie_RZS\" >Mieszanki zio\u0142owe wspomagaj\u0105ce terapi\u0119 RZS<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-6\" href=\"#\" data-href=\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/reumatoidalne-zapalenie-stawow\/#Podsumowanie\" >Podsumowanie<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-7\" href=\"#\" data-href=\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/reumatoidalne-zapalenie-stawow\/#Bibliografia\" >Bibliografia<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"RZS_reumatoidalne_zapalenie_stawow_%E2%80%93_objawy_przyczyny_i_diagnostyka\"><\/span><strong>RZS (reumatoidalne zapalenie staw\u00f3w) \u2013 objawy, przyczyny i diagnostyka<\/strong><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;<strong>Reumatoidalne zapalenie staw\u00f3w (RZS<\/strong>, dawniej <strong>go\u015bciec<\/strong>) jest przewlek\u0142\u0105 chorob\u0105 zapaln\u0105 staw\u00f3w (g\u0142\u00f3wnie r\u0105k i st\u00f3p) a tak\u017ce innych narz\u0105d\u00f3w. Nieleczona choroba prowadzi do zniszczenia staw\u00f3w a z czasem do ci\u0119\u017ckiej niesprawno\u015bci oraz uszkodzenia wielu narz\u0105d\u00f3w. Wczesne rozpoznanie RZS i zastosowanie skutecznego leczenia zapobiega jej rozwojowi&nbsp; oraz umo\u017cliwia normalne funkcjonowanie.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;Istot\u0105 choroby jest rozwijaj\u0105cy si\u0119 wewn\u0105trz stawu proces zapalny o niepoznanej do tej pory jednoznacznej etiologii. W wyniku odpowiedzi zapalnej dochodzi do powi\u0119kszania si\u0119 b\u0142ony maziowej i niszczenia przylegaj\u0105cych struktur (t.j. chrz\u0105stki, ko\u015bci, wi\u0119zade\u0142 i \u015bci\u0119gien). Pocz\u0105tkowo odczuwalny jest b\u00f3l i obrz\u0119k, nast\u0119pnie dochodzi do zniszczenia stawu i utraty ruchomo\u015bci co r\u00f3wnie\u017c generuje powstawanie wt\u00f3rnych zmian zwyrodnieniowych.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Najwa\u017cniejsze przyczyny predysponuj\u0105ce do rozwoju RZS:<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>obci\u0105\u017cenie dziedziczne \u2013 predyspozycje wzrastaj\u0105 2-5 krotnie w przypadku kiedy u rodzic\u00f3w rozpoznano RZS (nie oznacza to regu\u0142y je\u015bli chodzi o mo\u017cliwo\u015b\u0107 zachorowania),<\/li>\n\n\n\n<li>defekt uk\u0142adu odporno\u015bciowego \u2013 polega na produkowaniu autoprzeciwcia\u0142 maj\u0105cych na celu niszczenie w\u0142asnych tkanek (m.in. geny zgodno\u015bci tkankowej HLA DRB1),<\/li>\n\n\n\n<li>p\u0142e\u0107 \u2013 kobiety choruj\u0105 oko\u0142o 3 razy cz\u0119\u015bciej ni\u017c m\u0119\u017cczy\u017ani,<\/li>\n\n\n\n<li>zaka\u017cenie bakteryjne lub wirusowe jago czynnik inicjuj\u0105cy odpowied\u017a zapaln\u0105,<\/li>\n\n\n\n<li>palenie papieros\u00f3w,<\/li>\n\n\n\n<li>stres.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>&nbsp;  Objawy RZS:<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">&#8211; <strong>zmiany stawowe: <\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p>b\u00f3l, obrz\u0119k, sztywno\u015b\u0107, ograniczenie ruchomo\u015bci, deformacja staw\u00f3w, os\u0142abienie chwytu.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">&#8211; <strong>zmiany pozastawowe:<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li> guzki reumatoidalne &#8211; bezbolesne guzki zlokalizowane pod sk\u00f3rn\u0105 lub na narz\u0105dach wewn\u0119trznych,<\/li>\n\n\n\n<li> mia\u017cd\u017cyca \u2013 przyspieszony rozw\u00f3j zmian mia\u017cdzycowych jest wynikiem aktywacji proces\u00f3w zapalnych (ryzyko zawa\u0142u i niewydolno\u015bci serca, nag\u0142ego zgonu sercowego i udaru m\u00f3zgu),<\/li>\n\n\n\n<li> zapalenie osierdzia, kardiomiopatia, uszkodzenie zastawek serca,<\/li>\n\n\n\n<li> choroby wynikaj\u0105ce ze stan\u00f3w zapalnych dotycz\u0105cych naczy\u0144 krwiono\u015bnych,<\/li>\n\n\n\n<li> p\u0142uca \u2013 RZS sprzyja rozwojowi stan\u00f3w zapalnych op\u0142ucnej i \u015br\u00f3dmi\u0105\u017cszowemu zapaleniu p\u0142uc (kaszel, duszno\u015b\u0107 i b\u00f3l w klatce piersiowej),<\/li>\n\n\n\n<li> osteoporoza \u2013 ryzyko wyst\u0105pienia z\u0142ama\u0144 ko\u015bci,<\/li>\n\n\n\n<li> nerwy \u2013 powik\u0142aniem mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c ucisk zdeformowanych struktur stawowych na nerwy co w konsekwencji powoduje zaburzenia czucia,<\/li>\n\n\n\n<li>&nbsp;nerki \u2013 zar\u00f3wno RZS jak i stosowane leki mog\u0105 uszkadza\u0107 nerki (wa\u017cne: badania kontrolne),<\/li>\n\n\n\n<li> zaburzenia hematologiczne,<\/li>\n\n\n\n<li> RZS zwi\u0119ksza podatno\u015b\u0107 na zaka\u017cenia oraz ryzyko rozwoju ch\u0142oniak\u00f3w.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>   Rozpoznanie RZS:<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>diagnostyka laboratoryjna:<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p>&#8211; RF (czynnik reumatoidalny) stwierdza si\u0119 u 70\u201380% chorych,<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Anty-CCP\/ACPA (przeciwcia\u0142a swoiste dla RZS),<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; wska\u017aniki zapalne (OB, CRP) oraz zmiany w morfologii krwi \u2013 s\u0142u\u017c\u0105 m.in. do oceny aktywno\u015bci choroby.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>badania obrazowe:<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>&#8211; zdj\u0119cia radiologiczne (RTG) r\u0105k i st\u00f3p oraz ew. innych zaj\u0119tych staw\u00f3w.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; rezonans magnetyczny i ultrasonografia &#8211; mog\u0105 wykaza\u0107 wczesne zmiany zapalne,<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; tomografia komputerowa &#8211; w niekt\u00f3rych przypadkach m.in. przy ocenie kr\u0119gos\u0142upa szyjnego (Gu\u0142a Z., Korkosz M.).<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"_Leczenie_RZS\"><\/span><strong>&nbsp;&nbsp;Leczenie RZS:<\/strong><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>zachowawcze:<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>&#8211; farmakoterapia \u2013 metotreksat, leki biologiczne (np. inhibitory TNF-\u03b1), glikokortykosteroidy oraz NLPZ (niesteroidowe leki przeciwzapalne),<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; fizjoterapia \u2013 pomaga poprawi\u0107 i zachowa\u0107 ruchomo\u015b\u0107 oraz si\u0142\u0119 staw\u00f3w,<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; stosowanie szyn stabilizuj\u0105cych.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>chirurgiczne:<\/strong> <\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>usuni\u0119cie zapalnie zmienionej b\u0142ony maziowej, stabilizacja i unieruchomienie stawu w funkcjonalnej pozycji lub endoprotezoplastyka \u2013 wymiana uszkodzonych staw\u00f3w na endoprotezy, rekonstrukcje \u015bci\u0119gien (Klich M.).<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Ziola_i_substancje_pochodzenia_roslinnego_wspomagajace_terapie_RZS\"><\/span><strong>Zio\u0142a i substancje pochodzenia ro\u015blinnego wspomagaj\u0105ce terapi\u0119 RZS<\/strong><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p><strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/strong>Post\u0119powanie terapeutyczne w chorobach zwyrodnieniowych narz\u0105du ruchu polega na zastosowaniu w pierwszej kolejno\u015bci zi\u00f3\u0142 detoksykuj\u0105cych i moczop\u0119dnych, kt\u00f3re pomagaj\u0105 w usuni\u0119ciu szkodliwych metabolit\u00f3w i toksyn z ustroju, a nast\u0119pnie surowc\u00f3w ro\u015blinnych o dzia\u0142aniu przeciwb\u00f3lowym oraz przeciwzapalnym. Tak samo jak w przypadku wi\u0119kszo\u015bci chor\u00f3b autoimmonologicznych i uk\u0142adowych wa\u017cne jest r\u00f3wnie\u017c zastosowanie surowc\u00f3w og\u00f3lnie wzmacniaj\u0105cych uk\u0142ad odporno\u015bciowy, regeneruj\u0105cych tkanki i antyoksydacyjnych.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>\u017bywica kadzid\u0142owca indyjskiego<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p><strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;Kadzid\u0142owiec indyjski <\/strong><strong><em>(Boswellia serrata Roxb. ex Colebr.)<\/em><\/strong><strong> <\/strong>jest drzewem wyst\u0119puj\u0105cym w Afryce p\u00f3\u0142nocnej i p\u00f3\u0142nocno-wschodniej, na terenie P\u00f3\u0142wyspu Arabskiego, a tak\u017ce Pakistanu. <strong>Surowcem farmaceutycznym jest \u017cywica pozyskiwana z tego drzewa &#8211; olibanum. <\/strong>Pierwsze wzmianki na temat prozdrowotnego wykorzystania \u017cywicy kadzid\u0142owca pochodz\u0105 z Ajurwedy, a tak\u017ce z tradycyjnej medycyny chi\u0144skiej. Stosowano j\u0105 w przypadku chor\u00f3b infekcyjnych, gor\u0105czki, w chorobach uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia oraz w chorobach zapalnych staw\u00f3w. Za najcenniejsze substancje o w\u0142a\u015bciwo\u015bciach terapeutycznych uwa\u017ca si\u0119 <strong>kwasy bosweliowe <\/strong>z grupy tr\u00f3jterpen\u00f3w. Spo\u015br\u00f3d nich najwa\u017cniejsze znaczenie przypisuje si\u0119 kwasowi acetylo-keto-\u03b2-bosweliowemu (AKBA), kt\u00f3rego w suchym surowcu powinno znajdowa\u0107 si\u0119 minimum 1% (wg. monografii Farmakopei Brytyjskiej, 2009).&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;Dzia\u0142anie \u017cywicy boswellii na chrz\u0105stk\u0119 stawow\u0105 wynika mi\u0119dzy innymi z tego, \u017ce hamuje ona wytwarzanie kolagenaz w kom\u00f3rkach mazi\u00f3wki staw\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 czynnikiem inicjuj\u0105cym degradacj\u0119 kolagenu. Kolagen jest wa\u017cnym sk\u0142adnikiem macierzy zewn\u0105trzkom\u00f3rkowej chrz\u0105stki, wp\u0142ywaj\u0105cej na jej wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 (B\u0142echa K.).&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;Standardowo w suplementach diety zawieraj\u0105cych ekstrakty z <em>B. serrata<\/em> znajduje si\u0119 od 2-3% AKBA. Ze wzgl\u0119du na s\u0142ab\u0105 biodost\u0119pno\u015b\u0107 AKBA niedostateczn\u0105 wch\u0142anialno\u015b\u0107 w uk\u0142adzie pokarmowym zaleca si\u0119 spo\u017cycie suplementu wraz z t\u0142ustym posi\u0142kiem lub bezpo\u015brednio po, co znacz\u0105co poprawia wch\u0142anianie kwas\u00f3w boswelinowych a tak\u017ce zapobiega podra\u017cnieniom przewodu pokarmowego.<\/p>\n\n\n\n<p>Bezpiecze\u0144stwo stosowania: U dzieci, kobiet w ci\u0105\u017cy oraz karmi\u0105cych piersi\u0105 nie zaleca si\u0119 stosowania.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Uwaga: Mo\u017cliwe interakcje z lekami hormonalnymi i antyagregacyjnymi.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Korze\u0144 piwonii bia\u0142ej<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p><strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;Piwonia bia\u0142a <\/strong><strong><em>(Paeonia lactiflora Pall.)<\/em><\/strong><strong> <\/strong>stosowana jest w tradycyjnej medycynie chi\u0144skiej od ponad 1200 lat. Tradycyjnie u\u017cywana do leczenia reumatoidalnego zapalenia staw\u00f3w, tocznia rumieniowatego, zapalenia w\u0105troby, bolesnego miesi\u0105czkowania, bolesnych skurcz\u00f3w mi\u0119\u015bni oraz gor\u0105czki. Surowcem farmaceutycznym jest <strong>wysuszony korze\u0144 piwonii bia\u0142ej<\/strong>, kt\u00f3ry zawiera co najmniej 1,6 % peonifloryny (wg. Ph. Eur 2424). W terapii i suplementacji opr\u00f3cz odwar\u00f3w wodnych u\u017cywa si\u0119 ekstrakt\u00f3w wodno-alkoholowych z surowca okre\u015blanych jako TGP (ang. Total Glucosides of Peony). Zawiera on ponad 15 zwi\u0105zk\u00f3w chemicznych, g\u0142\u00f3wnie glukozydy, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych dominuje peonifloryna (nawet 90 %). TGP wykazuje efekt przeciwzapalny poprzez hamowanie odpowiedzi zapalnej oraz reaktywnych form tlenu, a jego przeciwb\u00f3lowe w\u0142asno\u015bci wykazano w badaniach na modelach zwierz\u0119cych i w obserwacjach klinicznych (B\u0142echa K.).<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Hakoro\u015bl rozes\u0142ana &#8211; korze\u0144<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p><strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/strong>Jednym z surowc\u00f3w zielarskich u\u017cywanych w leczeniu chor\u00f3b staw\u00f3w jest <strong>korze\u0144 hakoro\u015bli (Harpagophytum procumbens DC.).<\/strong> Jej w\u0142a\u015bciwo\u015bci terapeutyczne znane s\u0105 w tradycyjnej medycynie Afryki po\u0142udniowej od setek lat. W Europie zacz\u0119to stosowa\u0107 korze\u0144 hakoro\u015bli w latach 60. XX wieku jako \u015brodek przeciwb\u00f3lowy i przeciwzapalny.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;Dotychczas prowadzone badania in vitro dotycz\u0105ce schorze\u0144 narz\u0105du ruchu wskazuj\u0105 na przeciwzapalne i przeciwb\u00f3lowe w\u0142a\u015bciwo\u015bci korzenia hakoro\u015bli dzi\u0119ki obecno\u015bci <strong>harpagozydu w ekstrakcie<\/strong> (wed\u0142ug Farmakopei Europejskiej suchy korze\u0144 hakoro\u015bli zawiera nie mniej ni\u017c 1,2% harpagozydu). Ekstrakt z korzenia hakoro\u015bli posiada tak\u017ce w\u0142a\u015bciwo\u015bci antyoksydacyjne z uwagi na zawarto\u015b\u0107 flawonoid\u00f3w oraz ro\u015blinnych zwi\u0105zk\u00f3w fenolowych (B\u0142echa K.).<\/p>\n\n\n\n<p>Przeciwwskazania: choroba wrzodowa \u017co\u0142\u0105dka i dwunastnicy.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Uwaga: Jednoczesne podawanie zio\u0142a z lekami obni\u017caj\u0105cymi ci\u015bnienie krwi i antyarytmicznymi mo\u017ce nieznacznie nasila\u0107 ich dzia\u0142anie (Smoderek K. J.).<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Korze\u0144 i li\u015b\u0107 pokrzywy<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p><strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;Pokrzywa zwyczajna (<\/strong><strong><em>Urtica dioica L.)<\/em><\/strong><strong> <\/strong>jest ro\u015blin\u0105 wieloletni\u0105, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna spotka\u0107 praktycznie na ca\u0142ym \u015bwiecie. Ro\u015bnie g\u0142\u00f3wnie przy drogach, na pastwiskach, polanach, nad brzegami jezior i rzek, w wilgotnych lasach li\u015bciastych, r\u00f3wnie\u017c na terenach zabudowanych i ruderalnych.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;Surowcami zielarskimi wykorzystywanym pomocniczo w terapii RZS s\u0105 <strong>korze\u0144 i li\u015b\u0107 pokrzywy.<\/strong> Je\u015bli chodzi o zwi\u0105zki biologicznie czynne to ziele pokrzywy bogate jest we: flawonoidy (kwercetyn\u0119, rutyn\u0119), karotenoidy (karoten, ksantofil), garbniki, kwasy t\u0142uszczowe (linolowy, linolenowy), sterole, lecytyny, betainy, serotoniny i wiele innych.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;<strong>Wyci\u0105gi z korzenia pokrzywy <\/strong>dzia\u0142aj\u0105 g\u0142\u00f3wnie przeciwzapalnie oraz podnosz\u0105 odporno\u015b\u0107 organizmu przez stymulacj\u0119 limfocyt\u00f3w T. Wzmaga wydalanie szkodliwych produkt\u00f3w przemiany materii wraz z moczem, potem i \u017c\u00f3\u0142ci\u0105. Natomiast <strong>wyci\u0105g z li\u015bci pokrzywy zwyczajnej<\/strong> wykazuje korzystne dzia\u0142anie przeciwreumatyczne, g\u0142\u00f3wnie przez zahamowanie cytokiny IL-1beta. Zwi\u0119ksza r\u00f3wnie\u017c st\u0119\u017cenie erytrocyt\u00f3w oraz hemoglobiny we krwi, poprawia trawienie oraz przyswajanie innych sk\u0142adnik\u00f3w (Smoderek K.J.).&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Kora wierzby bia\u0142ej&nbsp;<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;Surowcem zielarskim jest <strong>wysuszona kora z m\u0142odych ga\u0142\u0119zi wierzby bia\u0142ej <\/strong><strong><em>(Salix alba L.).<\/em><\/strong><em> <\/em>G\u0142\u00f3wne <strong>zwi\u0105zki czynne surowca to salicyna<\/strong> i jej pochodne, kt\u00f3re przekszta\u0142cane s\u0105 przez bakterie jelitowe do kwasu salicylowego o dzia\u0142aniu przeciwzapalnym (B\u0142echa K.).<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Wed\u0142ug monografii Europejskiego Naukowego Stowarzyszenie Fitoterapii (ESCOP) kor\u0119 wierzby stosuje si\u0119 g\u0142\u00f3wnie w terapii dolegliwo\u015bci b\u00f3lowych kr\u0119gos\u0142upa l\u0119d\u017awiowo-krzy\u017cowego oraz chorobie zwyrodnieniowej staw\u00f3w o \u0142agodnym przebiegu. Zaleca si\u0119 stosowanie wodnoalkoholowych lub wodnych ekstrakt\u00f3w w dawkach odpowiadaj\u0105cych 120-240 mg salicyny dziennie (ESCOP Monographs).<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>K\u0142\u0105cze kurkumy i k\u0142\u0105cze imbiru<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p><strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;Ostry\u017c d\u0142ugi <\/strong><strong><em>(Curcuma longa L.) <\/em><\/strong><strong>\u2013 <\/strong>gatunek byliny z rodziny imbirowatych, kt\u00f3ry posiada bogat\u0105 histori\u0119 stosowania, zw\u0142aszcza w medycynie ajurwedyjskiej. <strong>Surowcem leczniczym jest k\u0142\u0105cze ro\u015bliny.<\/strong> G\u0142\u00f3wnym sk\u0142adnikiem czynnym o w\u0142a\u015bciwo\u015bciach prozdrowotnych jest <strong>kurkumina,<\/strong> kt\u00f3ra posiada w\u0142a\u015bciwo\u015bci przeciwzapalne i przeciwobrz\u0119kowe, dlatego te\u017c u\u017cywana jest m.in. w leczeniu choroby zwyrodnieniowej staw\u00f3w, a tak\u017ce reumatoidalnego zapalenia staw\u00f3w. Ogranicza proces zapalny poprzez hamowanie wydzielania cytokin<\/p>\n\n\n\n<p>prozapalnych, kt\u00f3rych podwy\u017cszony poziom prowadzi do uszkodzenia chrz\u0105stki i erozji ko\u015bci poprzez zwi\u0119kszenie nacieku kom\u00f3rek zapalnych, aktywacji osteoklast\u00f3w i resorpcji ko\u015bci. Kurkumina dzia\u0142a\u0142a r\u00f3wnie\u017c antyoksydacyjnie, co jest istotne, gdy\u017c wolne rodniki odgrywaj\u0105 po\u015bredni\u0105 rol\u0119 w uszkodzeniu staw\u00f3w.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;Stosowanie kurkuminy zwi\u0119ksza st\u0119\u017cenie czerwonych krwinek i hemoglobiny, co r\u00f3wnie\u017c jest korzystne w terapii RZS (B\u0142echa K.).<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/strong>Przeprowadzono badania naukowe pozwalaj\u0105ce oceni\u0107 efektywno\u015b\u0107 terapeutyczn\u0105 po\u0142\u0105cze\u0144 kurkuminy z innymi surowcami naturalnymi, np. <strong>imbirem <\/strong><strong><em>(Zingiber officinale Rosc.)<\/em><\/strong><strong> i \u017cywicy <\/strong><strong><em>Boswellia serrata <\/em><\/strong>co przynios\u0142o jeszcze lepsze efekty w \u0142agodzeniu objaw\u00f3w stawowych (takich jak naciek kom\u00f3rkowy, przerost mazi stawowej, zw\u0119\u017cenie przestrzeni stawowej oraz erozja ko\u015bci i chrz\u0105stki) i pozastawowych (jak utrata przyrostu masy cia\u0142a, zaburzenia hematologiczne hipoalbuminemia, zaburzenia czynno\u015bci nerek oraz ryzyko chor\u00f3b sercowo-naczyniowych) (Ramadan G.; El-Menshawy O.).<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;<strong>K\u0142\u0105cze imbiru<\/strong> od 5 tys. lat jest sk\u0142adnikiem lek\u00f3w stosowanych w tradycyjnej medycynie chi\u0144skiej oraz medycynie ajurwedyjskiej w przypadku artretyzmu, reumatyzmu, b\u00f3li mi\u0119\u015bni, b\u00f3lu gard\u0142a, skurczy, zapar\u0107, niestrawno\u015bci, wymiot\u00f3w, nadci\u015bnienia, demencji, gor\u0105czki, chor\u00f3b zaka\u017anych i robaczyc. W k\u0142\u0105czu imbiru obecne s\u0105 tzw. <strong>gingerole,<\/strong> betakaroten, kapsaicyna, kurkumina, kwas kawowy, a nawet salicylany.&nbsp; W\u0142a\u015bciwo\u015bci przeciwb\u00f3lowe i przeciwzapalne k\u0142\u0105cza imbiru wynikaj\u0105 z dzia\u0142ania zbli\u017conego do NLPZ na obwodowy i o\u015brodkowy uk\u0142ad nerwowy.&nbsp; Dlatego te\u017c wykorzystywany jest w fitoterapii schorze\u0144 reumatycznych, w tym w zapaleniu staw\u00f3w oraz w b\u00f3lach towarzysz\u0105cych zmianom<\/p>\n\n\n\n<p>zwyrodnieniowym. Jednak uzyskany efekt przeciwzapalny nie wi\u0105\u017ce si\u0119 z dzia\u0142aniami niepo\u017c\u0105danymi typowymi dla NLPZ (B\u0142echa K.).<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Korze\u0144 \u017cywokostu lekarskiego<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<strong>Korze\u0144 \u017cywokostu lekarskiego&nbsp; <\/strong><strong><em>(Symphyti radix)<\/em><\/strong> jest wykorzystywany w lecznictwie od staro\u017cytno\u015bci. Obecnie Europejska Agencja Lek\u00f3w (EMA) ogranicza jego stosowanie jedynie do <strong>stosowania zewn\u0119trznego na nieuszkodzon\u0105 sk\u00f3r\u0119,<\/strong> w okresie nie d\u0142u\u017cszym ni\u017c 10 dni. W Polsce dost\u0119pne s\u0105 jedynie produkty z przetworami z korzenia \u017cywokostu o statusie produkt\u00f3w kosmetycznych. Ze wzgl\u0119du na brak wystarczaj\u0105cych dowod\u00f3w na skuteczno\u015b\u0107 preparat\u00f3w w terapii chor\u00f3b reumatoidalnych nie jest on rekomendowany przez EMA.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;Efekty lecznicze surowca przypisuje si\u0119 przede wszystkim obecno\u015bci alantoiny, kwasu rozmarynowego, glikopeptydowi, \u015bluzom i zwi\u0105zkom garbnikowym. Alantoina stymuluje regeneracj\u0119 tkanek, dzia\u0142a keratolitycznie, przeciwzapalnie i nawil\u017caj\u0105co, co skutkuje \u0142agodzeniem b\u00f3lu (Kimel K., Krauze-Baranowska M.).<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Wplyw_diety_i_suplementacji_na_zdrowie_stawow\"><\/span><strong>Wp\u0142yw diety i suplementacji na zdrowie staw\u00f3w<\/strong><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Glukozamina i chondroityna<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/strong>G\u0142\u00f3wnym celem podawania <strong>siarczanu glukozaminy i siarczanu chondroityny <\/strong>jest zmniejszenie post\u0119pu procesu zwyrodnieniowego oraz zredukowanie stosowania lek\u00f3w z grupy NLPZ. Ich dzia\u0142anie mo\u017ce wspiera\u0107 zmniejszenie uszkodzenia chrz\u0105stki stawowej i stanu zapalnego oraz redukcj\u0119 dolegliwo\u015b\u0107 b\u00f3lowych. Farmakopea europejska sugeruje stosowanie siarczanu chondroidyny pochodzenia wo\u0142owego. Posiada on w\u0142a\u015bciwo\u015bci przeciwzapalne i antyoksydacyjne, wp\u0142ywa na zwi\u0119kszenie syntezy kolagenu typu II i proteoglikan\u00f3w.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;Glukozamina jest aminocukrem i podstawowym sk\u0142adnikiem chityny pochodz\u0105cej z organizm\u00f3w morskich. Wchodzi ona w sk\u0142ad glikozaminoglikan\u00f3w macierzy chrz\u0105stki, przenika do chondrocyt\u00f3w i pobudza powstawanie proteoglikan\u00f3w, dzia\u0142a protekcyjnie w stosunku do chrz\u0105stki stawowej poprzez zmniejszenie aktywno\u015bci enzym\u00f3w rozk\u0142adaj\u0105cych chrz\u0105stk\u0119. Stymuluje syntez\u0119 kolagenu i mazi stawowej. W terapii mo\u017cna stosowa\u0107 jednocze\u015bnie obydwa opisane nutraceutyki.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Kwasy t\u0142uszczowe omega-3<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/strong>Najprostszym kwasem t\u0142uszczowym omega-3 jest <strong>kwas alfa-linolenowy (ALA)<\/strong>, kt\u00f3ry nie jest syntetyzowany przez organizm, wi\u0119c nale\u017cy dostarcza\u0107 go z po\u017cywieniem pochodzenia ro\u015blinnego. Kwasy omega-3 s\u0105 prekursorami do syntezy zwi\u0105zk\u00f3w (resolwin, marezyn i protektyn) odgrywaj\u0105cych istotn\u0105 rol\u0119 w procesie wygaszania stanu zapalnego.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Witamina D3<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;Istniej\u0105 dwa \u017ar\u00f3d\u0142a witaminy D: dostarczana do organizmu z po\u017cywieniem pochodzenia ro\u015blinnego (D2) i D3, kt\u00f3ra powstaje w sk\u00f3rze pod wp\u0142ywam promieni UV (\u017ar\u00f3d\u0142em D3 jest tak\u017ce mi\u0119so niekt\u00f3rych ryb &#8211; w\u0119gorz, \u015bled\u017a, \u0142oso\u015b i makrela).<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;Istotnym efektem dzia\u0142ania witaminy D jest jej pozytywny wp\u0142yw na uk\u0142ad immunologiczny. <strong>Kalcytriol<\/strong> to najwa\u017cniejsza metabolicznie aktywna posta\u0107 witaminy D, kt\u00f3ra korzystnie wp\u0142ywa na proporcj\u0119 limfocyt\u00f3w oraz ogranicza wytwarzane cytokin prozapalnych przy jednoczesnym nasileniu sekrecji cytokin przeciwzapalnych. Ponadto kalcytriol wp\u0142ywa na zmniejszenie stanu zapalanego i ci\u0119\u017cko\u015bci przebiegu choroby przez ograniczenie uszkodzenia tkanki chrz\u0119stnej i kostnej. Wp\u0142ywa r\u00f3wnie\u017c na metabolizm kostny poprzez utrzymywanie homeostazy wapnia (B\u0142echa K.).<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Mieszanki_ziolowe_wspomagajace_terapie_RZS\"><\/span><strong>Mieszanki zio\u0142owe wspomagaj\u0105ce terapi\u0119 RZS<\/strong><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p><strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;Mieszanka zio\u0142owa na reumatyzm o. Klimuszki:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Po 50g<strong>:&nbsp; &nbsp; <\/strong>k\u0142\u0105cze tataraku, kora wierzby, kora kaliny koralowej, korze\u0144 wil\u017cyny, kwiat wi\u0105z\u00f3wki, ziele serdecznika, li\u015b\u0107 brzozy, korze\u0144 arcydzi\u0119gla, k\u0142\u0105cze perzu, owoc maliny, ziele przywrotnika. Pi\u0107 3 razy dziennie po 1 szklance, 20 minut przed posi\u0142kiem.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;K\u0105piel na dolegliwo\u015bci reumatyczne wg o. Klimuszki:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Otr\u0119by pszenne, s\u0142oma owsiana i siano po r\u00f3wnej cz\u0119\u015bci, zala\u0107 wod\u0105 i gotowa\u0107 10 minut. Odcedzi\u0107 ten p\u0142yn przez sito lub szmatk\u0119. Doda\u0107 do gor\u0105cej wody w wannie i kapa\u0107 si\u0119 15 minut, stosowa\u0107 k\u0105piel co drugi dzie\u0144 (o. Klimuszko A.Cz.).<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;Zewn\u0119trznie<\/strong> w dolegliwo\u015bciach zwi\u0105zanych z narz\u0105dem ruchu stosuje si\u0119 tak\u017ce surowce w <strong>postaci ok\u0142ad\u00f3w (tzw. kataplazm), naciera\u0144, plastr\u00f3w, ma\u015bci rozgrzewaj\u0105cych oraz k\u0105pieli<\/strong> m.in. z nasienia gorczycy bia\u0142ej, korzenia chrzanu, li\u015bci laurowych oraz olejki eteryczne m.in. z ja\u0142owca, kamfory.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Podsumowanie\"><\/span><strong>Podsumowanie<\/strong><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p><strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/strong>Powy\u017cej przedstawiono surowce pochodzenia ro\u015blinnego oraz naturalne suplementy diety, dla kt\u00f3rych znaleziono racjonalne podstawy naukowe dotycz\u0105ce skuteczno\u015bci wspieraj\u0105cego dzia\u0142ania w terapii RZS. Dla os\u00f3b szukaj\u0105cych nowych form profilaktyki oraz wspomagaj\u0105cych leczenie RZS, \u015brodki takie jak ekstrakt z ostry\u017cu d\u0142ugiego czy ekstrakt z <em>B. serrata<\/em>, dieta bogata w kwas t\u0142uszczowy omega-3 i witamin\u0119 D, mog\u0105 by\u0107 dobrym rozwi\u0105zaniem. W wielu przypadkach suplementy zio\u0142owe i naturalne wsparcie mog\u0105 dawa\u0107 efekt zmniejszenia si\u0119 dolegliwo\u015bci b\u00f3lowych oraz popraw\u0119 funkcjonowania pacjenta w trakcie i po zako\u0144czeniu suplementacji przy jednoczesnym braku lub ograniczeniu efekt\u00f3w ubocznych.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Bibliografia\"><\/span><strong>Bibliografia<\/strong><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Gu\u0142a Z., Korkosz M., <em>Reumatoidalne zapalenie staw\u00f3w (RZS): przyczyny, objawy i leczenie,<\/em> <a href=\"https:\/\/www.mp.pl\/pacjent\/reumatologia\/choroby\/63732,reumatoidalne-zapalenie-stawow\">https:\/\/www.mp.pl\/pacjent\/reumatologia\/choroby\/63732,reumatoidalne-zapalenie-stawow<\/a><\/li>\n\n\n\n<li>Klich M., <em>Reumatoidalne zapalenie staw\u00f3w r\u0119ki, nadgarstka i \u0142okcia (RZS)<\/em>, <a href=\"https:\/\/chirurgiarekiwarszawa.pl\/portfolio-items\/reumatoidalne-zapalenie-stawow-rzs\/\">https:\/\/chirurgiarekiwarszawa.pl\/portfolio-items\/reumatoidalne-zapalenie-stawow-rzs\/<\/a><\/li>\n\n\n\n<li>B\u0142echa K., <em>Rola suplementacji diety i fitoterapii w profilaktyce i leczeniu chor\u00f3b narz\u0105du ruchu,<\/em> Praca doktorska, Uniwersytet Medyczny im. Piast\u00f3w \u015al\u0105skich we Wroc\u0142awiu, 2023.<\/li>\n\n\n\n<li>ESCOP Monographs, The Scientific Foundation for Herbal Medicinal Products, Second edition; ESCOP and Thieme: Exeter, United Kingdom, 2003; pp. 445-451, ISBN 1-901964-07-8.<\/li>\n\n\n\n<li>Smoderek K. J. Zastosowanie zi\u00f3\u0142 i \u017cywno\u015bci w przebiegu chor\u00f3b reumatycznych, w tym w RZS, <a href=\"https:\/\/radioklinika.pl\/ziola-i-zywnosc-choroby-reumatyczne-rzs\/\">https:\/\/radioklinika.pl\/ziola-i-zywnosc-choroby-reumatyczne-rzs\/<\/a><\/li>\n\n\n\n<li>Ramadan G., El-Menshawy O., <em>Protective effects of ginger-turmeric rhizomes mixture on joint inflammation, atherogenesis, kidney dysfunction and other complications in a rat model of human rheumatoid arthritis.<\/em> International Journal of Rheumatic Diseases 2013, 16(2), 219\u2013229, doi:10.1111\/1756-185X.12054.<\/li>\n\n\n\n<li>Kimel K., Krauze-Baranowska M., <em>Skuteczno\u015b\u0107 i bezpiecze\u0144stwo stosowania korzenia\u00a0Symphytum officinale L. \u2013 przegl\u0105d danych literaturowych<\/em>, Post Fitoter 2021; 22(1): 23-31.<\/li>\n\n\n\n<li>o. Klimuszko A.Cz., <em>Wr\u00f3\u0107my do zi\u00f3\u0142 leczniczych<\/em>, Oficyna Wydawnicza Rytm, Warszawa 2022, s.138.<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>RZS (reumatoidalne zapalenie staw\u00f3w) \u2013 objawy, przyczyny i diagnostyka &nbsp;&nbsp;&nbsp;Reumatoidalne zapalenie staw\u00f3w (RZS, dawniej go\u015bciec) jest przewlek\u0142\u0105 chorob\u0105 zapaln\u0105 staw\u00f3w&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":18,"featured_media":9488,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_exactmetrics_skip_tracking":false,"_exactmetrics_sitenote_active":false,"_exactmetrics_sitenote_note":"","_exactmetrics_sitenote_category":0,"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2},"_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[975,1001,11],"tags":[],"ppma_author":[1019],"class_list":["post-9486","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-artykuly","category-ciekawostki","category-ziola-lecznicze"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.2 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Wsp\u00f3\u0142czesna fitoterapia, dieta oraz suplementacja w profilaktyce i leczeniu reumatoidalnego zapalenia staw\u00f3w (RZS) - Blog zielarski<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"\u00a0Reumatoidalne zapalenie staw\u00f3w (RZS, dawniej go\u015bciec) jest przewlek\u0142\u0105 chorob\u0105 zapaln\u0105 staw\u00f3w (g\u0142\u00f3wnie r\u0105k i st\u00f3p) a tak\u017ce innych narz\u0105d\u00f3w. Nieleczona choroba prowadzi do zniszczenia staw\u00f3w a z czasem do ci\u0119\u017ckiej niesprawno\u015bci oraz uszkodzenia wielu narz\u0105d\u00f3w.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/reumatoidalne-zapalenie-stawow\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Wsp\u00f3\u0142czesna fitoterapia, dieta oraz suplementacja w profilaktyce i leczeniu reumatoidalnego zapalenia staw\u00f3w (RZS) - Blog zielarski\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u00a0Reumatoidalne zapalenie staw\u00f3w (RZS, dawniej go\u015bciec) jest przewlek\u0142\u0105 chorob\u0105 zapaln\u0105 staw\u00f3w (g\u0142\u00f3wnie r\u0105k i st\u00f3p) a tak\u017ce innych narz\u0105d\u00f3w. Nieleczona choroba prowadzi do zniszczenia staw\u00f3w a z czasem do ci\u0119\u017ckiej niesprawno\u015bci oraz uszkodzenia wielu narz\u0105d\u00f3w.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/reumatoidalne-zapalenie-stawow\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Blog zielarski\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/magazynzdrowia\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-02-03T12:43:14+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-02-03T13:48:07+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/reumatoidalne_zapalenie_stawow.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"800\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Katarzyna Kuligowska\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Katarzyna Kuligowska\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"14 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/reumatoidalne-zapalenie-stawow\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/reumatoidalne-zapalenie-stawow\/\"},\"author\":{\"name\":\"Katarzyna Kuligowska\",\"@id\":\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/#\/schema\/person\/75d37d5dbef569c6c3909f8f9fbfaf43\"},\"headline\":\"Wsp\u00f3\u0142czesna fitoterapia, dieta oraz suplementacja w profilaktyce i leczeniu reumatoidalnego zapalenia staw\u00f3w (RZS)\",\"datePublished\":\"2026-02-03T12:43:14+00:00\",\"dateModified\":\"2026-02-03T13:48:07+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/reumatoidalne-zapalenie-stawow\/\"},\"wordCount\":2909,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/reumatoidalne-zapalenie-stawow\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/i0.wp.com\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/reumatoidalne_zapalenie_stawow.png?fit=1200%2C800&ssl=1\",\"articleSection\":[\"Artyku\u0142y\",\"Ciekawostki zielarskie\",\"Zio\u0142a lecznicze\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/reumatoidalne-zapalenie-stawow\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/reumatoidalne-zapalenie-stawow\/\",\"url\":\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/reumatoidalne-zapalenie-stawow\/\",\"name\":\"Wsp\u00f3\u0142czesna fitoterapia, dieta oraz suplementacja w profilaktyce i leczeniu reumatoidalnego zapalenia staw\u00f3w (RZS) - Blog zielarski\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/reumatoidalne-zapalenie-stawow\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/reumatoidalne-zapalenie-stawow\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/i0.wp.com\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/reumatoidalne_zapalenie_stawow.png?fit=1200%2C800&ssl=1\",\"datePublished\":\"2026-02-03T12:43:14+00:00\",\"dateModified\":\"2026-02-03T13:48:07+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/#\/schema\/person\/75d37d5dbef569c6c3909f8f9fbfaf43\"},\"description\":\"\u00a0Reumatoidalne zapalenie staw\u00f3w (RZS, dawniej go\u015bciec) jest przewlek\u0142\u0105 chorob\u0105 zapaln\u0105 staw\u00f3w (g\u0142\u00f3wnie r\u0105k i st\u00f3p) a tak\u017ce innych narz\u0105d\u00f3w. Nieleczona choroba prowadzi do zniszczenia staw\u00f3w a z czasem do ci\u0119\u017ckiej niesprawno\u015bci oraz uszkodzenia wielu narz\u0105d\u00f3w.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/reumatoidalne-zapalenie-stawow\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/reumatoidalne-zapalenie-stawow\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/reumatoidalne-zapalenie-stawow\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/i0.wp.com\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/reumatoidalne_zapalenie_stawow.png?fit=1200%2C800&ssl=1\",\"contentUrl\":\"https:\/\/i0.wp.com\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/reumatoidalne_zapalenie_stawow.png?fit=1200%2C800&ssl=1\",\"width\":1200,\"height\":800,\"caption\":\"reumatoidalne zapalenie staw\u00f3w\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/reumatoidalne-zapalenie-stawow\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Wsp\u00f3\u0142czesna fitoterapia, dieta oraz suplementacja w profilaktyce i leczeniu reumatoidalnego zapalenia staw\u00f3w (RZS)\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/\",\"name\":\"Blog zielarski\",\"description\":\"Wszystko o zio\u0142ach i surowcach zielarskich\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/#\/schema\/person\/75d37d5dbef569c6c3909f8f9fbfaf43\",\"name\":\"Katarzyna Kuligowska\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/pobrane.jpg3d7597699873b4e80d1ddcd5b7d8e27f\",\"url\":\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/pobrane.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/pobrane.jpg\",\"caption\":\"Katarzyna Kuligowska\"},\"description\":\"Z wykszta\u0142cenia mgr piel\u0119gniarstwa, specjalistka piel\u0119gniarstwa anestezjologicznego i intensywnej opieki. Absolwentka Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. dyplomowana Zielarka fitoterapeutka. Pasja- medycyna naturalna, holistyczna, anti-age, sporty zimowe, ogr\u00f3d i permakultura.\",\"url\":\"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/author\/katarzyna-kuligowska\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Wsp\u00f3\u0142czesna fitoterapia, dieta oraz suplementacja w profilaktyce i leczeniu reumatoidalnego zapalenia staw\u00f3w (RZS) - Blog zielarski","description":"\u00a0Reumatoidalne zapalenie staw\u00f3w (RZS, dawniej go\u015bciec) jest przewlek\u0142\u0105 chorob\u0105 zapaln\u0105 staw\u00f3w (g\u0142\u00f3wnie r\u0105k i st\u00f3p) a tak\u017ce innych narz\u0105d\u00f3w. Nieleczona choroba prowadzi do zniszczenia staw\u00f3w a z czasem do ci\u0119\u017ckiej niesprawno\u015bci oraz uszkodzenia wielu narz\u0105d\u00f3w.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/reumatoidalne-zapalenie-stawow\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Wsp\u00f3\u0142czesna fitoterapia, dieta oraz suplementacja w profilaktyce i leczeniu reumatoidalnego zapalenia staw\u00f3w (RZS) - Blog zielarski","og_description":"\u00a0Reumatoidalne zapalenie staw\u00f3w (RZS, dawniej go\u015bciec) jest przewlek\u0142\u0105 chorob\u0105 zapaln\u0105 staw\u00f3w (g\u0142\u00f3wnie r\u0105k i st\u00f3p) a tak\u017ce innych narz\u0105d\u00f3w. Nieleczona choroba prowadzi do zniszczenia staw\u00f3w a z czasem do ci\u0119\u017ckiej niesprawno\u015bci oraz uszkodzenia wielu narz\u0105d\u00f3w.","og_url":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/reumatoidalne-zapalenie-stawow\/","og_site_name":"Blog zielarski","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/magazynzdrowia\/","article_published_time":"2026-02-03T12:43:14+00:00","article_modified_time":"2026-02-03T13:48:07+00:00","og_image":[{"width":1200,"height":800,"url":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/reumatoidalne_zapalenie_stawow.png","type":"image\/png"}],"author":"Katarzyna Kuligowska","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Katarzyna Kuligowska","Szacowany czas czytania":"14 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/reumatoidalne-zapalenie-stawow\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/reumatoidalne-zapalenie-stawow\/"},"author":{"name":"Katarzyna Kuligowska","@id":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/#\/schema\/person\/75d37d5dbef569c6c3909f8f9fbfaf43"},"headline":"Wsp\u00f3\u0142czesna fitoterapia, dieta oraz suplementacja w profilaktyce i leczeniu reumatoidalnego zapalenia staw\u00f3w (RZS)","datePublished":"2026-02-03T12:43:14+00:00","dateModified":"2026-02-03T13:48:07+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/reumatoidalne-zapalenie-stawow\/"},"wordCount":2909,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/reumatoidalne-zapalenie-stawow\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/reumatoidalne_zapalenie_stawow.png?fit=1200%2C800&ssl=1","articleSection":["Artyku\u0142y","Ciekawostki zielarskie","Zio\u0142a lecznicze"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/reumatoidalne-zapalenie-stawow\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/reumatoidalne-zapalenie-stawow\/","url":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/reumatoidalne-zapalenie-stawow\/","name":"Wsp\u00f3\u0142czesna fitoterapia, dieta oraz suplementacja w profilaktyce i leczeniu reumatoidalnego zapalenia staw\u00f3w (RZS) - Blog zielarski","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/reumatoidalne-zapalenie-stawow\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/reumatoidalne-zapalenie-stawow\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/reumatoidalne_zapalenie_stawow.png?fit=1200%2C800&ssl=1","datePublished":"2026-02-03T12:43:14+00:00","dateModified":"2026-02-03T13:48:07+00:00","author":{"@id":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/#\/schema\/person\/75d37d5dbef569c6c3909f8f9fbfaf43"},"description":"\u00a0Reumatoidalne zapalenie staw\u00f3w (RZS, dawniej go\u015bciec) jest przewlek\u0142\u0105 chorob\u0105 zapaln\u0105 staw\u00f3w (g\u0142\u00f3wnie r\u0105k i st\u00f3p) a tak\u017ce innych narz\u0105d\u00f3w. Nieleczona choroba prowadzi do zniszczenia staw\u00f3w a z czasem do ci\u0119\u017ckiej niesprawno\u015bci oraz uszkodzenia wielu narz\u0105d\u00f3w.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/reumatoidalne-zapalenie-stawow\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/reumatoidalne-zapalenie-stawow\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/reumatoidalne-zapalenie-stawow\/#primaryimage","url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/reumatoidalne_zapalenie_stawow.png?fit=1200%2C800&ssl=1","contentUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/reumatoidalne_zapalenie_stawow.png?fit=1200%2C800&ssl=1","width":1200,"height":800,"caption":"reumatoidalne zapalenie staw\u00f3w"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/reumatoidalne-zapalenie-stawow\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Wsp\u00f3\u0142czesna fitoterapia, dieta oraz suplementacja w profilaktyce i leczeniu reumatoidalnego zapalenia staw\u00f3w (RZS)"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/#website","url":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/","name":"Blog zielarski","description":"Wszystko o zio\u0142ach i surowcach zielarskich","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/#\/schema\/person\/75d37d5dbef569c6c3909f8f9fbfaf43","name":"Katarzyna Kuligowska","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/pobrane.jpg3d7597699873b4e80d1ddcd5b7d8e27f","url":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/pobrane.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/pobrane.jpg","caption":"Katarzyna Kuligowska"},"description":"Z wykszta\u0142cenia mgr piel\u0119gniarstwa, specjalistka piel\u0119gniarstwa anestezjologicznego i intensywnej opieki. Absolwentka Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. dyplomowana Zielarka fitoterapeutka. Pasja- medycyna naturalna, holistyczna, anti-age, sporty zimowe, ogr\u00f3d i permakultura.","url":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/author\/katarzyna-kuligowska\/"}]}},"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/reumatoidalne_zapalenie_stawow.png?fit=1200%2C800&ssl=1","jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/pgK3hm-2t0","jetpack-related-posts":[],"jetpack_likes_enabled":true,"jetpack_sharing_enabled":true,"authors":[{"term_id":1019,"user_id":18,"is_guest":0,"slug":"katarzyna-kuligowska","display_name":"Katarzyna Kuligowska","avatar_url":{"url":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/pobrane.jpg","url2x":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/pobrane.jpg"},"1":"","2":"","3":"","4":"","5":"","6":"","7":"","8":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9486","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/18"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9486"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9486\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9490,"href":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9486\/revisions\/9490"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9488"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9486"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9486"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9486"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.plantago.com.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=9486"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}