Zioła na libido dla kobiet

W literaturze naukowej i nie tylko obserwujemy skupienie na libido męskim, na usprawnianiu erekcji, podczas gdy o kobiecym libido nie pisze się aż tak wiele. Jak naturalnie podnieść libido u kobiety? W tym artykule zostaną opisane zioła, mające pewien kierunkowy wpływ na podwyższenie libido kobiecego (zioła poprawiające libido u kobiet), choć należy pamiętać, że nie ma ziół, które działałyby jak ‘przycisk libido’. Jeśli obserwuje się poprawę, zwykle wynika ona z wpływu na stres, nastrój, krążenie, sen lub ogólną kondycję. Wszystkie zioła poprawiają w różny sposób popęd, ale poprzez konkretny mechanizm działania ogólnego na organizm.

Słowem wprowadzenia – od czego zależy libido kobiety?

Czym jest libido, czyli popęd seksualny? Jest to według słownika języka polskiego psychiczna chęć zaspokojenia potrzeby bliskości fizycznej, cielesnej. Popęd seksualny jest sterowany hormonalnie i za jego odpowiednio wysoki poziom odpowiada testosteron – i u mężczyzn i u kobiet. Przy zbyt niskim stężeniu testosteronu we krwi (innym u kobiety, innym u mężczyzny) niestety chęć na współżycie maleje. W przypadku mężczyzn testosteron wydzielany jest stale na podobnym poziomie, zależnym jednak od pewnych czynników np. wysiłku fizycznego, nieprawidłowej diety, używek, stresu, chorób, leków, wieku.  U kobiet za libido odpowiadają także estrogeny (estradiol). Mimo, że są produkowane także u obu płci, to największe znaczenie odnośnie popędu mają u kobiet – w pierwszej fazie cyklu (folikularnej) w okresie płodnym. Ten czas obejmuje kilka dni (zwykle około 5 – 7), następuje znaczne stopniowe wzrastanie estradiolu w prawidłowym hormonalnie cyklu, a co za tym idzie produkcja śluzu płodnego, otwieranie się szyjki macicy, jej zmiękczanie, rośnięcie pęcherzyka dominującego w jajniku. Obserwujemy wtedy wraz ze wzrostem estradiolu większe zainteresowanie współżyciem, które trwa do momentu owulacji włącznie. Późniejsze stężenia estradiolu są trochę niższe, libido obniża się, ale i tak testosteron także u kobiety odpowiada wciąż za utrzymanie popędu, choć na mniejszym poziomie. Poza tymi dwoma głównymi hormonami libido zależne jest także od progesteronu, prolaktyny (wysokie obniżają libido), hormonów tarczycy (zaburzenia hormonalne redukują popęd), a także od oksytocyny, która wydzielana jest do krwi podczas np. chociażby przytulania. 

Libido może być niestety niższe lub może nie być go „wcale” w przypadku, gdy potrzeba jest wydzielania wyższej dawki kortyzolu, w wyniku ostrego lub przewlekłego stresu – w tym wypadku dopóki stres nie minie lub człowiek nie nauczy się sobie z nim radzić nie da się zwiększyć chęci na współżycie. Tak samo działa mała ilość snu, niewłaściwe odżywianie, brak ruchu i wiele chorób.

Stany fizjologiczne u kobiet, które mogą wiązać się naturalnie z niskim libido:

• Okres ciąży – im bliżej porodu, tym wyższa prolaktyna
• Okres połogu oraz okres kilku miesięcy po porodzie dopóki nie wróciły owulacje i miesiączki – niski estradiol (podobny jak w okresie okołomenopauzalnym)
• Okres karmienia piersią – częste wyrzuty prolaktyny, im częstsze karmienia tym więcej wyrzutów prolaktyny
• Okres okołomenopauzalny i po menopauzie – niskie poziomy estradiolu

Oraz operacje, w których usunięte zostały jajniki lub w przedwczesnym wygaszaniu czynności jajników.

Naturalne sposoby na zwiększenie libido u kobiet –  najlepsze zioła na libido dla kobiet i ich zakres działania

Co naturalnie wspomaga kobiece libido? Z pewnością zioła, z uwagi na zawartość substancji bioaktywnych, które poprzez konkretne właściwości mogą wspomagać popęd seksualny. Zioła na popęd seksualny u kobiet można podzielić względem mechanizmu działania na:

• Zioła zwiększające syntezę tlenku azotu (ten sposób działania opiera się o relaksację mięśni gładkich naczyń krwionośnych i ma mniejsze znaczenie u kobiet, za to znaczące u mężczyzn – wpływa na mechanizm wzwodu prącia)
• Zioła zwiększające przepływ krwi w obrębie narządów płciowych
• Zioła pobudzające ośrodkowy układ nerwowy
• Zioła wpływające na poziom hormonów płciowych (zioła wspomagające hormony kobiece)
• Zioła uspokajające (by zredukować nerwowość, stres)
• Zioła działające ogólnie wzmacniająco na organizm

Zioła na poprawę życia intymnego u kobiet często działają poprzez więcej niż jeden z wymienionych mechanizmów naraz.

Niestety, jeśli chodzi o naukowo udowodnione działanie afrodyzjakalne u kobiet, większość ziół nie ma bogatej literatury. Stanowczo więcej jest badań z udziałem mężczyzn z problemami z potencją, wzwodem niż badań na kobietach. Dostępne są szerzej badania na zwierzętach, w  tym na przedstawicielach ssaków – szczurach. Stosowanie ziół na libido w większości opiera się o tradycję stosowania od wielu lat w krajach ich pochodzenia, czyli punkt wyjścia używania wielu substancji (medycyna tradycyjna) zanim zostaną wykonane w tym kierunku badania naukowe.

Najpopularniejsze afrodyzjaki ziołowe dla kobiet – jakie zioła podnoszą libido u kobiet?

1. Żeń – szeń prawdziwy/ właściwy (Panax ginseng C.A. Meyer, wszechlek żeń – szeń, surowcem jest korzeń) – związki czynne to ginsenozydy, które wpływają m.in. pobudzająco na ośrodkowy układ nerwowy (wzrost dopaminy, noradrenaliny, zmniejszenie serotoniny w pniu mózgu na korzyść kory mózgowej). Ponadto korzeń żeń – szenia zwiększa syntezę tlenku azotu, rozszerzając naczynia krwionośne i rozluźniając mięśnie gładkie, w tym mięśnie gładkie pochwy i łechtaczki, co daje lepszy przepływ krwi w ich obrębie, lepsze nawilżenie (działanie opiera się o relaksację indukowaną przekaźnikiem – acetylocholiną i aktywacją stymulacji nerwów śródściennych, co związane jest ze wzrostem poziomu w tkankach cyklicznego monofosforanu guanozyny).

2. Maca/ maka (Lepidium meyenii Walp., pieprzyca peruwiańska, żeń – szeń peruwiański, surowcem jest korzeń) – zawiera argininę, aminokwas, który jest prekursorem tlenku azotu – rozszerza więc naczynia krwionośne i ułatwia przepływ krwi również przez narządy rodne, ale także mózgowe powodując większy przypływ energii, mniejsze zmęczenie. Maca dla kobiet na libido po menopauzie wydaje się być idealna, choć nie wpływa na popęd bezpośrednio. Korzeń maca w kilku randomizowanych badaniach naukowych z udziałem kobiet po menopauzie wpływał na spadek ciśnienia tętniczego krwi oraz zmniejszenie objawów lękowych, depresyjnych i oddziaływał na polepszenie nastroju. Korzeń maca jest także stosowany z powyższego względu na łagodzenie dolegliwości okresu około menopauzalnego oraz w zaburzeniach miesiączkowych.

3. Damiana (Turnera diffusa Wild., turnera rozpierzchła, surowcem jest ziele) – wyciągi z ziela damiana są stosowane w celu podniesienia libido, wpływając na łagodzenie stresu, niepokoju, zwiększenie ukrwienia i przepływu krwi w narządach płciowych, co także może skutkować wzrostem wrażliwości na dotyk w pobliżu zewnętrznych narządów płciowych. Ziele damiana zawiera pochodne 7- glukozydu apigeniny, daidzeinę, apigeninę, które są fitoestrogenami i wpływają na zwiększenie wpływu estrogenowego na organizm przez łączenie się substancji z receptorami estrogenowymi w organizmie. Ziele Damiana wpisuje się idealnie w zioła na libido po menopauzie – właśnie z uwagi na pomenopauzalny spadek estrogenów, a wraz z nim spadek popędu płciowego. Ponadto chryzyna, akacetyna oraz pinocembryna (flawony) oddziałują na utrzymanie odpowiednio wysokiego stężenia testosteronu.

4. Suma (Pfaffia paniculata (Mart.) Kuntze, żeń – szeń brazylijski, surowcem jest korzeń) – sterole obecne w korzeniu (ß-sitosterol i stigmasterol) wpływają na zwiększenie sekrecji 17ß-estradiolu i progesteronu, ponadto obecne w sumie saponiny sterydowe są również odpowiedzialne za zwiększenie poziomu testosteronu we krwi, co także wpływa na wzrost libido. Dodatkowo suma ma działanie wzmacniające, immmunomodulujące oraz zmniejszające poziom cholesterolu we krwi.

5. Miłorząb japoński (Ginkgo biloba L., surowcem jest liść) – związki aktywne w liściu (flawonoidy, proantocyjanidyny, związki terpenowe) usprawniają przepływ krwi, zwiększają elasyczność naczyń, zmniejszają „lepkość” krwi oraz wspomagają syntezę tlenku azotu – wszystko to wpływa na zarówno większy i lepszy przepływ krwi w narządach rodnych jak i mózgu. W badaniach naukowych mieszanka ziołowa z miłorzębem i muira – puama wpłynęła u kobiet na częstsze orgazmy oraz zwiększyła częstotliwość współżycia, ponadto kobiety wykazywały poprawę jakości życia intymnego. Miłorząb wskazany jest do stosowania w celu poprawy libido stosowaniu leków antydepresyjnych, których skutkiem ubocznym często jest utrata popędu seksualnego.

6. Muira – puama (Ptychopetalum olacoides Benth., surowcem jest kora i korzeń) – zawiera sterole (w tym ß-sitosterol), które podobnie jak w korzeniu sumy zwiększają wytwarzanie hormonów płciowych. W połączeniu z miłorzębem wykazuje działanie synergistyczne, zwiększając istotnie bardziej libido. Ponadto muira – puama posiada działanie przeciwzapalne i przeciwbólowe (z uwagi na właściwości zawartego w muira – puama olejku eterycznego). Surowiec wpływa także na usprawnienie funkcjonowania mózgu, tak jak inne adaptogeny na libido dla kobiet (właściwości wpływające na libido dotyczą zawsze działania ogólnego na organizm). 

7. Pochrzyn włochaty (Dioscorea villosa L., wild yam, surowcem jest kłącze) – ze względu na saponinę steroidową – diosgeninę – surowiec jest w organizmie wykorzystywany do syntezy DHEA, z którego powstają hormony steroidowe (w tym hormony płciowe – estrogeny i androgeny), powoduje wzrost stężenia krążących estrogenów, ale także SHBG (białka wiążącego hormony płciowe). Większe stężenie estrogenów i androgenów może pozytywnie wpłynąć na wzrost libido. Kłącze pochrzynu jest idealnym surowcem jeśli chodzi o zioła na libido i hormony.

8. Kozieradka (Trigonella foenum – graecum L., surowcem są nasiona) – zawiera saponiny steroidowe, podobnie jak pochrzyn (bywa łączona z pochrzynem w suplementach). Saponiny steroidowe wpływają na zwiększenie uwalniania testosteronu z SHBG, co u kobiet, ale i u mężczyzn wpływa na zwiększenie libido. Ponadto nasienie kozieradki używane jest do regulacji poziomu cholesterolu we krwi dzięki większemu wydalaniu kwasów żółciowych, ale także wytwarzaniu rozpuszczalnego błonnika w jelicie grubym oraz poprzez hamowanie syntezy cholesterolu w wątrobie.

9. Buzdyganek naziemny (Tribulus terrestris L., surowcem jest owoc i ziele) – buzdyganek zawiera saponinę steroidową – protodioscynę – która ulega przekształceniom do DHEA, z którego powstaje m.in. testosteron. Ponadto u kobiet zwiększa poziom FSH (hormonu folikulotropowego), który wpływa na wydzielanie estradiolu z jajników oraz rozwój pęcherzyków owulacyjnych. Poprzez wzrost testosteronu i estradiolu zwiększa libido, ale też normuje cykl miesiączkowy i jest polecany w okresie okołomenopauzalnym.

10. Kolcorośl, Sarsaparilla (Smilax officinalis Kunth, surowcem jest korzeń) – działanie na libido zawdzięcza saponinom steroidowym (pochodne sarsapogeniny, smilageniny), które są prekursorami DHEA. Ponadto w składzie kolcorośli można znaleźć również β-sitosterol i jego glukozyd oraz stigmasterol. Kolcorośl sprzyja regulacji hormonalnej w organizmie, co wpływa na libido, ale ma także szereg innych właściwości: jest immunomodulatorem, działa przeciwgrzybiczo, przeciwbakteryjnie, reguluje trawienie, wiąże w jelitach cholesterol, przez co nie zostaje włączony do krwiobiegu, korzeń stosowany jest w stanach zapalnych, w tym skóry.

11. Bakopa, brahmi (Bacopa monnieri (L.) Wettst., bakopa drobnolistna, surowcem jest ziele) – ekstrakt z bakopy wpływa na hamowanie acetylocholinoesterazy, aktywację przekaźników cholinowych, a tym samym zwiększenie przepływu krwi, w tym w narządach rodnych, ale również w mózgu, co czyni ją również adaptogenem. Działa także uspokajająco. Ze względu na saponiny steroidowe (bakozyd A, bakozyd B) pełni również rolę pośrednią w zwiększaniu libido poprzez wpływ na wydzielanie DHEA – prekursora hormonów płciowych.

12. Eukomia, Du Zhong (Eucomia ulmoides Oliver, eukomia wiązowata, surowcem jest kora) – w przypadku eukomii działanie na libido opiera się o fitoestrogenne właściwości izoflawonów oraz androgenne działanie frakcji lipidowej w korze. Ponadto eukomia ma szerokie działanie przeciwzapalne, przeciwdrobnoustrojowe, neuro- i kardioprotekcyjne w związku z czym stosowana jest również w problemach z układem nerwowym i krwionośnym.

13. Epimedium wielkokwiatowe (Epimedium grandiflorum C.Morren, ziele rogatego kozła, horny goat weed, yin yang huo, surowcem jest liść) – oprócz steroli zawiera flawonoidy, w  tym ikarynę, która stymuluje nerwy czuciowe, zwiększa uwalnianie tlenku azotu w śródbłonku naczyń krwionośnych, łagodzi zmęczenie oraz wpływa na zwiększenie poziomu epinefryny, norepinefryny, serotoniny i dopaminy, jednocześnie zmniejszając poziom kortyzolu. Zapewnia to większy dopływ krwi do m.in. narządów rozrodczych, zwiększenie chęci na współżycie oraz poprawę nastroju.

14. Krokus, szafran (Crocus sativus L., szafran uprawny, surowcem są znamiona) – zawiera safranal i krocynę (karotenoidy),  które jako substancje czynne ograniczają wychwyt zwrotny serotoniny, dopaminy i noradrenaliny, ponadto są antyoksydantami i substancjami neuroprotekcyjnymi. Ze względu na działanie antydepresyjne, polepszające nastrój jest uznawany za podnoszący libido zarówno u kobiet jak i mężczyzn.
15. Kakaowiec właściwy (Theobroma cacao L., kakao, surowcem są nasiona) – oprócz pobudzającej psychoruchowo teobrominy, czy kofeiny zawiera alkaloid o nazwie anandamid. Anandamid wykazuje wysokie (choć krótkie) powinowactwo do receptorów kannabinoidowych, co przekłada się na krótkie uczucie euforii i polepszenie nastroju. Ponadto związki aktywne kakaowca odpowiadają za stymulację neuroprzekaźników (głównie serotoniny) oraz wytwarzanie w śródbłonku naczyń krwionośnych tlenku azotu, co powoduje wzrost przepływu krwi, także w narządach rodnych. Wszystkie te właściwości sprzyjają wzrostowi libido, stąd też kakao i wyroby z kakao nazywane są afrodyzjakami.

16. Ashwagandha (Whitania somnifera (L.) Dunal, witania ospała, indyjski żeń – szeń, surowcem jest korzeń) – najbardziej znana jest jako adaptogen i także dzięki właściwościom adaptogennym wpływa na libido: działa uspokajająco poprzez wpływ na obniżanie kortyzolu, na poprawę komfortu psychicznego i nastroju. Witania nie zawsze jednak działa korzystnie na organizm kobiety, może powodować rozdrażnienie, zatem nie powinno się sugerować stosowania tej rośliny każdej kobiecie.

Wszystkie powyższe zioła nie są jedynie surowcami na libido, ale mają także dodatkowe korzyści zdrowotne. Są także adaptogenami, gdyż w różnym stopniu wpływają na zdolności poznawcze, koncentrację i pamięć oraz radzenie sobie ze stresem.

Zioła na niskie libido u kobiet, w przypadku obciążeń psychicznych, mogą być uzupełniane ziołami o działaniu uspokajającym tj. wymieniona ashwagandha oraz:

• Ziele męczennicy
• Ziele melisy
• Korzeń kozłka  
• Kwiat rumianku
• Catuaba 

Co na silne podniecenie kobiety? Zioła na zwiększenie ochoty na seks – jak podnieść libido u kobiety przez zioła?

Wyżej wymienione zioła poprzez różne mechanizmy działania mogą wpływać na libido, jednak najlepsze efekty mogą być uzyskiwane poprzez łączenie kilku ziół naraz, najlepiej o różnych kierunkach działania w organizmie (np. zwiększenie przepływu krwi + fitoestrogeny). W tym wypadku można samemu tworzyć mieszanki ziołowe lub stosować suplementy ziołowe na libido kobiet. Więcej różnokierunkowo działających ziół nie oznacza silniejszego pobudzenia – u kobiet oprócz działania na organizm w sensie fizycznym, ważna jest sfera emocjonalna i psychiczna. Bez zapewnienia odpowiedniego spokoju, brak nerwów, poczucia bezpieczeństwa, odczuwania szacunku i miłości ze strony partnera żadne zioła na pobudzenie kobiece nie są w stanie w takim stopniu pomóc. Kobieca sfera seksualna jest bardziej skomplikowana i zależy od większej ilości czynników, w tym niezwykle mocno od poziomu hormonów.

Domowe sposoby na poprawę libido kobiet, z użyciem naturalnych afrodyzjaków tj. ziół pomogą głównie w przypadku niedoboru estrogenów zarówno w okresie rozrodczym, jak i okresie okołomenopauzalnym oraz w przypadku gorszego przepływu krwi (np. wiek, praca siedząca, choroby) dzięki zastosowaniu ziół usprawniających przepływ krwi w organizmie.

Każdy organizm reaguje na substancje w różny sposób, dlatego warto testować zarówno pojedyncze zioła jak i suplementy z nimi w składzie. Należy jednak pamiętać, że w przypadku stosowania jakichkolwiek leków lub innych ziół, należy sprawdzić, czy są możliwe między nimi interakcje.

Bibliografia

1. Mikzińska K., Matławska I. Znaczenie ziół w zaburzeniach seksualnych. Postępy Fitoterapii, 2007, 1, str. 13-19.
2. Matławska I. Afrodyzjaki roślinne. Herbalism, 2019, 1(5), str. 63-76.
3. Stojanovska L., Lai C., Chung B. et al. Maca reduces blood pressure and depression, in a pilot study in postmenopausal women. Climacteric, 2015, 18(1), str. 69-78.
4. Debnath P., Sur T., Adhikari A. et al. Aphrodisiac drugs for women and its correlation with serotonin. Exploratory Animal and Medical Research, 2012, 2(2), str. 137-145.